Uluslararası Örgütlerin Bosna Savaşı Sürecinde Barış İnşa Faaliyetleri

Özet

Yugoslavya’nın dağılmasının ardından Bosna Hersek nüfusunu oluşturan üç etnik grup arasında anlaşmazlık baş göstermiştir.Bağımsız Bosna Hersek Devleti çatısı altında birlikteliği savunan Bosnalı Müslümanlar ve Hırvatlar’ın aksine Sırplar, ileride Sırbistan ile birleşmek üzere Bosna Hersek sınırları içinde Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti’ni ilan etmiştir. Mart 1992’de Bosna Hersek Parlamentosu’nun “Bosna Hersek Devleti” olarak bağımsızlık kararı sonucunda Sırplar, askeri saldırı kararı almıştır. Sırbistan’daki Miloseviç yönetiminin desteği ile Boşnaklara yönelik olarak devam eden saldırılar soykırım boyutuna ulaşmış ve kısa sürede Bosna Hersek topraklarının yüzde 70’i işgal edilmiştir. Uluslararası örgütlerin başarısızlığının ve etkin olamamasının sıkça dile getirildiği bu saldırı dönemi Dayton Anlaşmasıyla sona ermiş olsa da Bosna Hersek’te yaşanan çatışma kesin bir çözüme kavuşturulamamıştır. Bu makale uluslararası örgütler tarafından Bosna Hersek’te üç yıl süren savaş sırasında ve sonrasında barış inşası için atılan adımları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Teorik düzlemde uluslararası örgütlerin Bosna Savaşı’ndaki başarısızlığı genellikle realist barış koruma yaklaşımı ile açıklanmaktadır. Çalışmada Bosna Hersek’te yaşanan çatışmanın gelişim süreci ve Sırp saldırıları ile savaşa dönüşmesi, uluslararası toplumun çatışma kapsamındaki sorumluluğu ve çatışmanın çözümü için uluslararası örgütler tarafından hazırlanan barış planları da ele alınmıştır.

Abstract

After the disintegration of Yugoslavia, disagreements arose between the three ethnic groups that make up the population of Bosnia and Herzegovina (B&H). Unlike the Bosnian Muslims and Croats, who advocated unity under the umbrella of the independent State of B&H, the Serbs declared the Serb Republic of B&H within the borders of B&H to unite with Serbia in the future. In March 1992, as a result of the independence decision of the B&H Parliament as the “State of B&H”, the Serbs decided to attack militarily. With the support of the Milosevic administration in Serbia, the ongoing attacks against the Bosnians reached the level of genocide and in a short time 70 percent of B&H’s lands were occupied. Although this period of aggression, in which the failure and ineffectiveness of international organizations was frequently mentioned, ended with the Dayton Agreement, the conflict in B&H could not be resolved definitively. This article aims to analyze the steps taken by international organizations for peacebuilding during and after the three-year war in B&H. On the theoretical level, the failure of international organizations in the Bosnian War is generally explained by the realistic peacebuilding approach. In the study, the development process of the conflict in B&H and its transformation into war with the Serbian attacks, the responsibility of the international community in the context of the conflict and the peace plans prepared by international organizations for the resolution of the conflict are also discussed.