Tarihsel Süreçte Salgınlar ve COVİD-19 Kısıtlamalarının İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri

Özet

Tarih ve tarih öncesi d önemlerde insan kaynaklı ya da hayvanlardan insanlara geçen çeşitli patojenler örneğin veba, çiçek, tularemi gibi hastalıklar milyonlarca insanı etkilemiştir. Tarihsel kayıtlarda Hitit devletinin yıkılışına giden yolda salg ın hastalıkların rol oynad ığı bilinmektedir. Antik Yunan ve Roma devletlerinde salgın hastal ıklar ile ilgili çok sayıda kay ıt bulunmaktadır. Coğrafi ke şifler hastalıkların yay ılması için yeni yollar açmıştır. 2019 yılı sonunda Çin’de ortaya ve oradan tüm dünyaya yayılan korona virüs salgını Dünya Sa ğlık Örgütünce COVİD-19 olarak adlandırılmıştır. Solunum yollarının d ışında vücudun pek çok yerinde rahatsızlıklara neden olmaktadır. COVİD-19 son y ılların en büyük salg ını haline gelmiş ve milyonlarca insanı etkilemiştir. COV İD-19’a karşı kısıtlamalar ekonominin yan ı sıra insanlarda sa ğlık sorunları ile ilgili endişe oluşturmuştur. Sosyalliğin azalmasına ba ğlı psikolojik problemler, kaygı ve uyku bozuklukları pek çok araştırmada bildirilmiştir. Hareketsizliğe ba ğlı olası sorunlar ise gelecek dönemlerde daha da çok verinin ortaya konulabileceği alanlardır. Bu derlemenin amacı geçmiş salgınlar ile ilgili tarihsel bilgileri bir araya getirmek ve mevcut Covid-19 salgının insan sağlığı üzerine seçilmiş bazı etkilerini sunmaktır.

Abstract

In historical and prehistoric times, various pathogens from human origin or from animals to humans have affected millions of people as diseases such as plague, smallpox, and tularemia. It is known that epidemic diseases played a role in the historical records on the way to the collapse of the Hittite state. There are many records of epidemics in ancient Greek and Roman states. Geographical discoveries have opened up new opportunities for the spread of diseases. The corona virus epidemic, which emerged in China at the end of 2019 and spread from there to the whole world, was named COVID-19 by the World Health Organization. It causes problems in many parts of the body in addition to the respiratory tract. COVID-19 has become the biggest epidemic of recent years, affecting millions of people. Restrictions agains t COVID-19 have raised concerns about health problems in people as well as economy. Psychological problems, anxiety and sleep disorders related to decreased sociality have been reported in many studies. Possible problems due to inactivity are areas where more data can be revealed in the future. The purpose of this re view is to gather historical information on past outbreaks and present some of the selected effects of the current Covid-19 outbreak on human health.