Heliodoros veya “Büyük Kıyım” Sırasında Perinthos’lu bir Hıristiyanın Kaderi
Özet
Bu makale, Gemlik’te (antik Kios kenti) birkaç yıl önce bulunmuş olan bir lahdi ele almaktadır. Lahit, pek çok ortografik ve gramatik hatası bulunan uzun bir yazıt taşımaktadır. Eikadios isimli birisi bu lahdi Trakya Herakleia’sında (Perinthos) bouleutes ve gerousiarkhes olan babası Heliodoros’un gömülmesi için satın almıştır. Kios’ta bir Hıristiyan olarak ölmüş olan Heliodoros, Eikadios oraya geldiğinde yazıta göre hala gömülmemiştir. Eikadios, babası için bir mezar yeri satın almış ve babasının gömülmesiyle ilgilenmiştir. Bu yazıtta Eikadios Kios’taki Hırıstiyan topluluğundan lahdin korunmasını istemekte ve ayrıca kız kardeşini gömü yeri ve lahdin gözeticisi olarak görevlendirmektedir. Perinthos isminin yazıtta “Yeni Herakleia” olarak değişmesine ve Trakya eyaletinin dört alt eyalete bölünmesine istinaden yazıtı İ.S. 293 yılı sonrasındaki bir zamana tarihleyebiliriz. Yazıtla ilgili diğer gözlemlerimiz Heliodoros’un ölümünün Şubat 303 ile Şubat 313’teki Milano Fermanı arasında Roma İmparatorluğu’nda meydana gelen büyük Hırıstiyan kıyımı sırasında gerçekleştiğini göstermektedir. Pek çok şey karanlıkta kalmış olsa da bu yazıt Büyük Kıyım sırasında Hıristiyanların durumunu gösteren önemli yeni bir belge niteliğindedir. Yazıtın Çevirisi: Pek çok hayırseverliği ve iyilikte aşılmazlığı sayesinde Trakya yakınındaki Nea Herakleia’nın meclis üyesi ve yaşlılar meclisi başkanı olan Heliodoros’un oğlu, ben Aurelius Eikadios, yaşayanları ve ölüleri yargılayan Tanrı’nın kullarına yalvarıyorum ki hiç kimse (bu lahdi) açmasın ve hiç kimse (henüz) defnedilmemiş olan babama karşı saygısızlık etmesin, çünkü o buraya (Kios’a) geldikten sonra kendisini Tanrı’nın bir kölesi yapmıştır ve böylece o çektiği bütün sıkıntılarına karşılık bu lahde sahip olacaktır. Ben, Heliodoros’un kızı Aurelia Polykhronia’nın bütün bu düzenlemelerin koruyucusu olmasını emrettim.
Abstract
This paper discusses a sarcophagus that was found in Gemlik (the ancient city of Kios) some years ago. It bears a longer than usual inscription with many orthographical and some grammatical errors. A certain Eikadios bought the sarcophagus for the burial of his father Heliodoros, who had been a bouleutes and gerousiarches of the city of Thracian Herakleia (Perinthos). In Kios Heliodoros had died as a Christian, but was still unburied, when Eikadios had come there. He had acquired a burial place for him and had taken care for his father’s entombment. In the inscription Eikadios implores the Christian community of Kios to provide for the protection of the sarcophagus, and additionally appointed his sister to a guardian of the burial place and the sarcophagus. By allusions to the name change of Perinthos—which in the inscription is referred to as ‹New Herakleia›— and to the splitting up of the province Thracia into four subprovinces, we can date the inscription into the period after AD 293. Other observations suggest that the death of Heliodoros happened during the last noteworthy persecution of Christians in the Roman Empire, that is in the time between February 303 and the so-called Edict of Milan (February 313). Although many things remain obscure, this inscription is an important new testimony for the situation of Christians during the Great Persecution.