Dergiler / Gephyra / 2018 / #8051
Kuzey Doğu Phrygia’dan Yeni Yazıtlar: Hosios ve Dikaios Kültü
- Dergi
- Gephyra
- Sayı
- 2018 · #8051
- Sayfa
- 101–117
- DOI
- —
Özet
Geçtiğimiz son otuz yılda artan sayıdaki adak yazıtlarının yayını sadece yazıtlarda tespit edilen ancak antik edebi eserlerde bahsedilmeyen Hosios kai Dikaios kültü hakkında bilinenleri arttırmıştır. Hosios kai Dikaios, yani kutsal ve adil tanrı bazen tek bir tanrı bazen de iki ayrı tanrı olarak kabul edilmiştir ve günümüze ulaşan yazıtların büyük çoğunluğu Phrygia ve Lydia bölgelerinde bulunmuştur. Pek çok nedenden dolayı söz konusu kült, adak yazıtlarının bulunduğu arkeolojik bağlamda çok fazla incelenememiştir. Oysa bu eksiklik kültün organizasyonu gibi pek çok konudaki soruyu yanıtlamayı zorlaştırmaktadır. Bu makale 2014 yılından bu yana kuzeydoğu Phrygia’da yürütülen epigrafik yüzey araştırması kapsamında bulunan dört yeni adak yazıtını incelemektedir. Makale ayrıca daha önce Anderson tarafından eksik olarak yayımlanmış beşinci bir yazıtı da içermektedir. Bu yazıtlar Eskişehir ilinin Sakarya ve Porsuk nehirleri arasında kalan Mihalıççık ilçesine bağlı Otluk ve Kayı köylerinde bulunmuştur. Bu çalışmada Hosios Dikaios kültü adak yazıtları, külte ait muhtemel kutsal alan ve söz konusu yazıtların sağlandığı antik taş ocakları da incelenerek değerlendirilmiştir. Makale tarihi coğrafyayı içeren birinci bölüm, yazıtların sunulduğu katalog bölümü ve son olarak analiz ve sonuç bölümü olmak üzere üç ana bölümden oluşur.No. 1: ‘Hayırlı olsun! Tyrannos etrafındaki Ktaenoi Bachion kendileri ve aileleri adına bu adağı Hosios (ve) Dikaios’a sundular; (Anthos?’un oğlu) App(as?) ve (Tyrannos?’un oğlu) Kl(audius) . . . . . . işlemleri yürüttüler.’No. 2: ‘İmparatorların kölesi Khryseros. Khryseros ve köy sakinleri bu adağı Apollon ile Hosios ve Dikaios’a kendi esenlikleri için diktiler.’No. 3: ‘Khryseros ve köy sakinleri? bu adağı Apollon ile Hosios ve Dikaios’a köyleri için? diktiler.’No. 4: ‘Hosios ve Dikaios’a filanca ve filanca bu adağı . . . . için diktiler.’ No. 5: ‘Hayırlı olsun! Filanca ve filanca bu adağı kendileri ve aileleri için Hosios ve Dikaios’a diktiler.’
Abstract
The last three decades have witnessed increasing number of publications on the cult of Hosios kai Dikaios, Holy and Just, a cult predominantly found in Phrygia and Lydia worshipped together with Helios and Apollo. Due to various reasons, this cult, however, is less examined within archaeological context in which votive inscriptions emerged. The lack of archaeological context prevents us to evaluate the origins and organization of the cult under consideration. This paper presents the initial results of an epigraphic survey carried out since 2014 in northeast Phrygia. The first surveyed area today encompassing Mihalıççık County in Eskişehir province is located between the Sakarya (Sangarios) river to the north and the Porsuk (Tembris) river to the south. This paper focuses on two groups of new inscriptions found in Kayı and Otluk villages and their vicinities located in Mihalıççık County. It also includes one inscription (no. 5) which was incompletely published by Anderson. The discovery of four inscriptions offers some new information about the cult of Hosios and Dikaios, possible locations for the sanctuary/shrine of the cult and the provenance of the stone used for votive inscriptions in northeast Phrygia. The paper begins by laying out the historical geography of survey area, and then it presents the inscriptions and commentaries. It finally evaluates the evidence with reference to archaeological context including general historical conclusions.