Kilikia’da Hasat ve Haset
Özet
Günder ve Ender Varinlioğlu yakın zamanda dağlık Kilikia’dan kısa bir şiir metni yayınladı. Şiir anlaşıldığı kadarıyla bir kapı dikmesine kazınmıştır ve İ. S. 3./4. yüzyıla tarihlenmektedir. Çevirisi şu şekildedir: “Efendilerim için tarım ürünleri getiriyorum [veya koruyorum: κομίζω], ama kıskançlara, bir penis!”. Altına bir phallos kazınmıştır. Editörler konuşanı tanrı Priapos olarak tanımlamıştır. Makale κομίζω’nun tercüme edilmesindeki sorunu tartışmaktadır ve Priapos’un kıskançların kem gözlerine karşı olan gücünü açıklayarak devam etmektedir ve bahçe ürünleri ile olan bağını tartışmaktadır: onları sadece koruyor mu, yoksa büyümelerine de mi yardım ediyor? Makale, daha sonra G. O. Hutchinson tarafından önerilen alternatif bir yorumu sunmaktadır: konuşan bu bakış açısından Priapos değil de satırın yazılı olduğu binanın ta kendisi, yani bir tür ambardır. Phallik semboller Priapos ile bağı olsa da olmasa da kem gözleri defedebilmektedir. Yeni yazıtın editörleri faydalı olarak aynı bölgede (burada Priapos öbür türlü hiç belgelenmemiştir) çok sayıda daha başka kapı dikmesine veya lentolara kazınmış phallos örnekleri toplamıştır. Her durumda şiir olasılıkla bu durum için oluşturulmamış, yaygın olarak belgelenmiş olan ‘Zafer kazanmış Zeus oğlu Herakles burada yaşıyor. Hiçbir kötülük içeri girmesin!’ ifadesindeki gibi daha geniş bir kullanıma sahip koruyucu bir formül niteliğindedir.
Abstract
Günder and Ender Varinlioğlu have recently published a short verse text from rough Cilicia, apparently engraved on a door post and dated to the 3rd/4th c. AD. It reads ‘For my masters I bring [or, protect: κομίζω] produce; but to the envious, a penis!᾿. A phallus is carved below it. The editors identify the speaker as the god Priapus. This article discusses the problem of translating κομίζω, and goes on to illustrate Priapus’ power against the evil eye of the envious, and to discuss his relation to garden produce: does he merely protect it, or also help it to grow? But it then presents an alternative interpretation suggested by G. O. Hutchinson: the speaker on this view would be not Priapus but the building itself on which the line was inscribed, a warehouse of some kind. Phallic symbols could avert the evil eye whether associated with Priapus or not: the editors of the new inscription have helpfully collected many further examples of phalli inscribed on doorposts or lintels in the same region (where Priapus is otherwise unattested). On either view it is likely that the verse was not composed for this context but was a protective formula of broader use like the widely-attested ‘Victorious Heracles son of Zeus lives here. Let no evil enter!’.