Δημήτριος…ἀργυροκόπος ποιῶν ναοὺς ἀργυροῦς Ἀρτέμιδος: Demetrios’un Gümüş Tapınakları ve I. Claudius’un “Kistophor”ları (Bir Öneri)
Özet
Luka’nın Elçilerin İşleri’nde yer alan bir ‘gümüşçü’ olan Demetrios’un tiyatroda Artemis’i ve tapınağını rencide ettiği için Paulos’a karşı insanları tahrik ettiği meşhur sahne, bilhassa nümizmatik kanıt kullanılmadığı için henüz yeterince ele alınmamıştır. Ama asıl bu alan o skandalın iç yüzünü aydınlatmak için başka bir analitik fırsat vermektedir. Onlarda sadece Artemis’in gümüş tapınaklarının satışı iddialara göre Paulos tarafından tehlikeye atıldığına değinilmiş olduğu için, aynı zamana ait İmparator I. Claudius’a ait gümüş ‘kistophorlara’ yakından bakmaya değmektedir çünkü bunlar Artemision’un ve Artemis Ephesia’nın kült heykelinin resimlerini taşımaktadır. Üçüncü bir seride Augustus ve Dea Roma resmedilmektedir. Bu durum bu sikkelerin gayet resmi bir Roma işi olduğunu göstermektedir. Sikke damgalarının sadece en yüksek kalitede değil aynı zamanda Efes’e ait olmayan imparatorluk sikke basımının tarzında olmaları gerçeği bunu desteklemektedir. Bundan dolayı Efes’in kendi bronz sikkelerinde oldukça eyalet usulünce Claudius ve II. Agrippina’nın düğünlerini ‘tanrıların düğünü’ olarak kutlaması önem kazanmaktadır. Bu yüzden Demetrios’un gümüş tapınaklarının model olmaması ve ‘kistophorları’ simgelemesi olasılık dışı değildir. Böyle olunca da onlar anlaşıldığı gibi sadece para birimi değil tanrılara hediye anlamına gelmektedir. Tanrı ve imparatorun bağlantısında tabi ki Ephesia ve imparatorun birbirini karşılıklı olarak yükselttiği çerçevede ‘uluslararası’ bir siyaset görünmektedir. Arada, ürünleri için açıkçası iyi para kazanan ‘sikke ustası’ Demetrios vardı. Diğer yandan, Paulos, muhtemelen Yahudi düşmanları tarafından ilerletilen bir çeşit araç olarak görünmektedir.
Abstract
The well-known scene in Luke’s Acts of the Apostels according to which a certain “silversmith” Demetrios agitated at the theatre against Paul because he had offended Artemis and her temple has not yet been sufficiently dealt with as particularly the numismatic evidence was not exploited. But it is this field which offers another analytical chance to illuminate the background of the scandal. As there are mentioned only silver temples of Artemis the sale of which was allegedly endangered by Paul a closer look into those silver “cistophors” of contemporary emperor Claudius I is worthwhile for these bear the pictures of Artemisium and cult image of Artemis-Ephesia. On a third series there are represented Augustus and Dea Roma which shows that these coins were a highly official Roman affair. This is being underlined by the fact that the coin stamps are not only of the highest quality but are also of a non-Ephesian fashion close to the imperial coinage. Therefore, it is significant that Ephesos celebrated on its bronze coins the marriage of Claudius and Agrippina II as “marriage of Gods” in a rather provincial mode.So, it is not improbable that the silver temples of Demetrios were not models but stood for the “cistophors”. As such they were apparently ment as dona to the goddess and not only as currency. In the connexion of goddess and emperor, there is of course “international” policy evident in the frame of which the Ephesia enhanced the emperor and vice versa. In between there was the “mint master” Demetrios who as such gained evidently good money for his products. On the other hand, Paul seems to have been sort of a vehicle which was probably pushed forward by his Jewish enemies.