Dergiler / Gephyra / 2019 / Cilt: 18 - Sayı:
Truva Hititlerin Wilusa Kenti midir? İsim Benzeşmeleri ve Hisarlık’ın Tarihi Gerçekliğindeki Vahim Rolü Hakkında
- Dergi
- Gephyra
- Sayfa
- 33–57
- DOI
- —
Özet
Homeros’un ülkesinin Hitit kaynaklarında geçen Taruwisa ve/veya Wilusa ülkesi ile olan ve yaygın olarak kabul edilen bağlantısı isim ilişkilerinden başka çok az şeye dayanmaktadır: öncelikle Wilusa kralı Alaksandu’nun Aleksandros ya da Truva prensi Paris ile özdeşleştirilmesi (1911), daha sonra da Wilusa’nın Truva’nın bir diğer adı olan Ilios ile ve bağımsız olarak da Taruwisa’nın bizzat Truva ile özdeşleştirilmeleri (her ikisi de 1924). Ayrıca Wilusa’lı tanrılar listesindeki ]appaliunas da Apollon ile özdeşleştirilmiştir (1931). Bu eşleştirmelerin hiçbirisi ikna edici değildir ve eğer bir Wilusa kralı ve Wilusa’lı bir tanrı gerçekten Yunan isimlere sahipse, bu Wilusa’nın Troas’a lokalize edilmesini güçlendirmez. Homeros’un ülkesi gerçekten de oraya lokalize edilmişti, ama bu çabalar Hisarlık tepesindeki kalenin civarında bir kentin varlığını kanıtlamada başarısız olmuştur. Bu kale ne Truva ne de Wilusa başkentiydi ve de Hitit tarihi ve kültürüyle bir bağlantısı yoktu. Hitit tarzındaki anıtlar ve yazıtlar Batı Anadolu’da mevcuttur ama daha güneye doğru gelindiğinde, şimdiye dek öncelikli olarak Hitit kaynaklarında görülen batı krallıklarının hiçbiri kazı ile doğrulanamamıştır. Ephesos’un Arzawa’nın son kralı Uhhazidi’nin kenti olan Abāsa ile eşitlenmesi fonetik olarak daha da kötüdür ve Ephesos olasılıkla gerçek bir Yunan ismidir.
Abstract
The widely accepted link of Homer’s town with the land of Taruwisa and/or the land of Wilusa in Hittite sources is based on little other than name associations: firstly that of Alaksandu, king of Wilusa, with Alexandros or Paris, the Trojan prince (1911), then of Wilusa with Ilios, another name for Troy, and, independently, of Taruwisa with Troy itself (both 1924). Also ]appaliunas, in a list of Wilusian gods, was identified with Apollo (1931). None of these equations is cogent, and if a Wilusian king and a Wilusian god really had Greek names, it would not strengthen the localization of Wilusa in the Troad. Homer’s town was indeed localized there, but the efforts to prove the existence of a town around the stronghold on the hill of Hisarlık have failed. This stronghold was neither Troy nor the capital of Wilusa, and there is no connection with Hittite history or culture. Monuments and inscriptions in Hittite style exist in West Anatolia, but farther to the south, and until now none of the western kingdoms attested primarily in Hittite sources has been confirmed by excavation. The equation of Ephesos with Abāsa, the town of Uhhazidi, the last king of Arzawa, is phonetically even worse, and Ephesos is probably a genuine Greek name.