Kıbrıs Türk Masallarında Şamanistik Evren Tasavvuru

Özet

Mitolojiden, semavî dinlere kadar pek çok inanç sistemi ve dinde evren, iyi tanrılarınbulunduğu gökyüzü, insanların yaşadığı yeryüzü, kötü tanrıların ve ruhların meskeni yeraltı olmak üzere üçlü bir anlayış çerçevesinde tasavvur edilir. Gökyüzü yani üst dünya yedi,dokuz veya on yedi kattan ibaret ve dikey bir yapıya sahiptir. Gökyüzü ruhları iyi, insanlarazarar vermeyen ruhlar olarak bilinirler. Yer altı dünyası ise yedi veya dokuz kattan oluşur.Bazen yatay bazen de dikey olarak hayal edilir.Türk düşüncesinde gök, yer ve yer altı olmak üzere üçlü evren anlayışı ile menşe veköken mitlerinden maddî abidelere kadar bütün metin çeşitlerinde karşılaşmak mümkündür.Bunların yanı sıra sözlü nesir anlatılardan olan masallar taşıdıkları mitolojik unsurlarbakımından oldukça zengindir. Bu zenginlik içerisinde masal kahramanlarının yeraltı vegökyüzü dünyalarıyla ilişkileri ve bu bölgelere yaptıkları yolculuklar anlatmalarda önemlibir yer tutar. Gökyüzü ve yeraltı dünyasındaki varlıklarla temas kuran kahraman, çeşitlisonuçlara ulaşır; kahraman, yeraltına yaptığı yolculuklarından zaferle çıkar, haksız birşekilde yeraltına kaçırılmış insanları kurtarır. Makalede bu noktalardan yola çıkılarak KıbrısTürk masallarına yansıyan Şamanizmin üçlü evren anlayışı örnek metinler üzerinden ortayakonmak suretiyle, değerlendirilecektir.