Türk Halk Şiirinde Öteki Gerçeklik Olarak İroni

Özet

Türk halk şiirindeki halkın ortak zevk ve düşünce dünyasını yansıtan, özünde birçok değeribarındıran zengin kaynaktır. Onda kültürel pek çok değerin yanı sıra gerçekliğin eleştirelve ironik yönlerini görmek mümkündür. Bu çalışmada halk şiirinin farklı örneklerindenhareketle ironinin halk şiirindeki etkisi değerlendirilmektedir. Daha önce yapılan çalışmalardaironinin çağdaş ürünlerdeki yansımaları irdelenmiş, ancak onun divan ve halk şiirindekiyansımalarının ne olduğu, ironik anlatımı çağrıştıran ögeleri taşıyıp taşımadığı üzerinde pekdurulmamış ya da onlarda ironinin yeteri kadar olmayacağı düşünülerek ilgi gösterilmemiştir.Bu çalışmada halk şiirindeki birçok örnekte yergi ve mizah kadar yoğunluklu olmasa daironinin imkânlarından yararlandığına dair bulgular ortaya çıkarılmıştır. Kinaye, hiciv,taşlama, hezel gibi birçok türün, anlatım biçeminin ironiye kaynaklık ettiği, âşıklar için “tersöğüt destanları”, mutasavvıf şairler için ise “şathiyeler”in önemi irdelenmiştir. Farklı koşulve dönemlerde yazılan şiirlerde bireyselden toplumsala, sevgi ve inançtan doğaya kadargeniş bir alanda ironik anlatımın yadsınamaz bir yeri olduğu incelenmiştir.