KIBRIS TÜRK MASALLARINDA DEĞERLER

Özet

Değer kavramı Latince kökenli valare sözcüğünden türemiş, kıymetli olmak, güçlüolmak anlamlarında bir sözcüktür. Değer, bir şeyin önemini belirlemeye yarayan soyutölçü, bir şeyin değdiği karşılık, kıymet, bir ulusun sahip olduğu sosyal, kültürel, ekonomikve bilimsel değerlerini kapsayan maddî ve manevî öğelerin bütünü olarak nitelendirebilir.Toplumbilimsel anlamda değer; varlıkların ve bilinç olgularının toplum ve insan açısındantaşıdıkları önemi belirleyen özellikleri ifade eder.İnsanların günlük yaşantılarında neye önem verdiklerini, neleri önemsediklerinietkileyen bir özelliğinin olması (Schwartz, 1992), bireyin örgütsel yaşantısını kapsayacakşekilde hayatının her aşamasında karşılaştığı tüm durumlarda gösterdiği tavır, bir değeredayanır. Değerler bireyin kendisini ilgilendirdiği, yaşantısına yön verdiği gibi yaşadığıtoplumu da yakından ilgilendirir. Yazınsal yapıtlar insana özgü bazı değer ve özelliklerinyerleşip kökleşmesi, toplumsal yaşamın ve çağın gerektirdiği değerlerin benimsenmesiyolunda önemli roller üstlenmektedir. Halk bilimi ürünlerinin işlevini hoşça vakit geçirme,eğlenme ve eğlendirme; değerlere, toplum kurumlarına ve törelere destek verme; eğitim,kültür aktarımı; toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulmak için kaçış amacı (Bascom’tanaktaran Başgöz, 1996) biçiminde sıralayan Bascom, folklorun temel işlevinin, kişiyi birtoplumda kabul görmüş değerlere uymak, onları kabullenmek ve gelecek kuşaklara aktarmakolduğunu belirtir.İdeal toplum düzeninin oluşumunda kazanılmış değerlerin korunması, yaşatılması veaktarılmasının ne denli önemli olduğu bilinmektedir. Bu nedenle öncelikle toplumu oluşturanbireylere bu değerlerin kazandırılması gerekir. Öz değerlerin kazanılması da çocuklukevresinde başlar ve hayatın çeşitli evrelerinde gelişir. Özellikle çocuklar için yazılmamalarınarağmen çocuklara bu değerleri kazandırmada muhtevası ve verdiği iletileri bakımından edebitürler arasında masallar önemli bir yere sahiptir.Bu çalışmada amaç Prof. Dr. Saim Sakaoğu’nun Kıbrıs Türk Masalları adlı kitabındayer alan 20 masaldaki değerleri, Schwartz Değerler ölçeğine göre sınıflandırmak ve masalınait olduğu toplumun kültürel özelliklerinin önemli bir unsuru olan değerleri belirlemektir.Çalışmada betimsel analiz yöntemiyle doküman analizi tekniği uygulanarak metinlerçözümlenmiştir.