FOLKLORDA ÖRTÜK VE BOZUK İŞLEV

Özet

Folklorun 19. yüzyıl serüveni ulusların köken arayışları ile halk anlatılarının metinselyayılımlarını belirlemeyle sınırlı kalmış olsa da 20. yüzyılda ortaya çıkan birtakım yaklaşımlar,halkı anlamaya yönelik analizlerin kapılarını aralamış görünmektedir. Halkı ve onun ürettiğikültürü parçalardan hareketle bir bütün olarak ele almak, hem folklor disiplininin ontolojiksorunlarına çözüm üretmede bize yardımcı olacağı gibi halkı anlama ve yorumlamada mevcutsorunlara pragmatik çözümler üretecek hem de olası dönüşüm ve katmanlaşmalar bu teorikperspektifle daha doğru okunabilecektir. Bu yazı, şimdiye kadar folklorda kullanılan işlevselve yapısal işlevsel teorilerin yöntem ve yaklaşımlarının bazı durumlarda tersine çevrilebileceğihipotezinden hareket etmiştir. Folklorda işlevsel çözümlemelerin daha çok Malinowski veBascom’un sayıltılarından etkilendiği bilinmektedir, ancak her iki araştırmacının da ön kabulleri,sistemin işleyişindeki denge ve uyumun hatasız işlediği yönündedir. Ancak şu sorular, açıklığakavuşturulmadan teori üzerindeki tartışmalar bitecek gibi değildir: Folklorun doğası hep “olumlu”mudur? Her işlev, toplumsal sistemin hayatta kalmasına mı odaklanır? Yapısal ve kurumsalçatışmalarda gerilimi yatıştırıcı folklorik ögelerin etkisi ne yöndedir? Folklor, basit bir eğlencearacı olmanın dışında toplumun ilerleme ve duraklamasında etkili bir öge midir? Makalede, busorulardan hareketle folklor incelemelerinde bozuk ve örtük işlevin varlığı tartışmaya açılmıştır.