HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR’IN ESERLERİNDE KAHVE VE KAHVE KÜLTÜRÜ

Özet

Kahve, toplumumuzda yüzyıllardır yoğun biçimde tüketilen ve her kesimin beğenisinikazanan keyif verici bir içecektir. Sosyolojik manada ise bir içecekten çok daha fazlasınıifade etmektedir. Zira hazırlanışı, pişirilme usulleri, sunuş biçimleri ve bunlara bağlı olarakkendi etrafında yarattığı birçok seremoni, teamül ve alışkanlıkla sosyal hayatımızın önemlibir kültürel unsurudur. Aynı zamanda konukseverliğin göstergelerinden biri ve dost sohbetlerininsembolü olarak kabul edilmiştir. Birçok açıdan sıhhat verici olduğuna inanılarak şifaamaçlı kullanılmış ve halk hekimliğinde kendisinden faydalanılmıştır. Bunlar gibi birçokhususiyeti ile Türk kahve kültürü ve zevki, kendisi de kültürün bir parçası ve aktarıcısı olanedebî ürünlerde yer almıştır. Bu sebeple kahvenin sosyal hayatımızdaki yerinin, toplumsalilişkilerimize etkisinin ve günümüzde unutulmaya yüz tutmuş veya unutulmuş kahve ile ilgilibirçok âdet, gelenek ve göreneğin tespiti için edebiyata başvurmak gereklidir. HüseyinRahmi Gürpınar, eserlerinde toplumumuzun sosyal hayatının ve gündelik yaşantısının farklıgörünümlerini, kültürel değerlerini ve zenginliklerini ayrıntılarıyla yansıtan bir yazardır. Buzenginliklerden biri de kahve kültürüdür. Bu da çalışmamızın çıkış noktası olmuştur.Bu çalışmada Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın roman, hikâye ve tiyatro türünde kaleme aldığıeserlerde kahve ve kahve kültürü ile ilgili unsurlar tespit edilmiş; ardından kahve pişirmefolklor / edebiyat236usulleri, ikramı, içimi, tüketim alanları ve biçimleri ile faydalarına dair birçok maddî vemanevî unsur tasnif edilerek ve çeşitli örneklere başvurularak değerlendirilmiştir. BöyleceHüseyin Rahmi gibi üretken ve içinde yaşadığı toplumun hususiyetlerini başarılı bir şekildeeserlerine aksettiren bir yazarın gözünden ve kaleminden kültürel miraslarımızdan biri olankahvenin cemiyet hayatımızdaki yeri, sembolik değeri ve sosyolojik konumu ortaya çıkarılmayaçalışılmıştır.