Makarnalık buğdayda (Triticum durum Desf.) gama ışını ve EMS'nin farklı dozlarının ayrı ayrı ve birlikte uygulanmasının M2 bitkilerindeki etkileri

Effects of seperate and combined treatments of different doses of gamma rays and EMS on durum wheat (Tritium durum Desf.) in M2 generations

Özet

Araştırmanın amacı, farklı gama ışını ve EMS dozlarının ayrı ayrı ve birlikte uygulanmasının Kunduru 1149 makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) çeşidinin M2 bitkilerinin bazı özellikleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu amaçla, makarnalık buğday tohumlarına 50 Gy, 150 Gy, 250 Gy gama ışını ve % 0.2, % 0.4 EMS dozları ayrı ayrı ve birlikte uygulanmıştır. EMS uygulaması yapılan tohumlara ön ıslatma yapılmamış ve 6 saatlik uygulama süresi sonunda 4 saat süreyle akan su altında yıkanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Kunduru 1149 makarnalık buğday çeşidinin M2 bitkilerinin çıkış oranında kontrole göre % 0.96 - 4.83 arasında azalma belirlenmiştir. Klorofil mutasyonu tipleri yönünden sırasıyla albino > viridis > tigrina > xantha tipleri saptanmıştır. M2 bitkilerindeki klorofil mutasyonları, mutasyon frekansı ve mutagenik verim birleşik uygulamalarda, özellikle 250 Gy + % 0.2 EMS uygulamasında daha yüksek bulunmuştur.

Abstract

The aim of this research was to determine the separete and combine effects of different doses of gamma rays and EMS concentrations on some characteritics of M2 plants of durum wheat, cv. Kunduru 1149. The seeds of durum wheat, cv. Kunduru 1149 which were irradiated with 50 Gy, 150 Gy and 250 Gy gamma rays and / or treated EMS for 6 hours at 30°C in 0.2 % and 0.4 % concentrated. The seeds were not presoaked before, they were treated for 6 hours with EMS. The seeds were washed in flushing tap water for 4 hours, after treatment with EMS. According to the results of this research; Emergence rate decreased 0.96-4.83 % in M2 plants of durum wheat, cv. Kunduru 1149. The chlorophyll mutations and mutation frequency and mutagenic efficiency value were increased after combined treatments when compared to other single gamma rays or EMS treatments. They were highest in the treatment 250 Gy + 0.2% EMS.