Dünyada ve Türkiye'de Yemeklik Dane Baklagillerin Durumu

Özet

Kutup bölgeleri hariç baklagiller familyasına giren bütün bitkiler dünyanın her yerinde yetişmekte olan tekyıllık ve çok yıllık 12.000 türü kapsamaktadır. Bunlardan sadece 200 türün ziraati yapılmaktadır. Bu türleriniçerisinde yemeklik olarak kullanılanlar fasulye (Phaseolus vulgaris L.), nohut (Cicer arietinum L.), mercimek(Lens culunaris Medik. , Lens esculenta Moench.), bakla (Vicia faba L ), börülce (Vigna sinensis L.) ve bezelye(Pisum sativum L. )'dir. Yemeklik tane baklagiller binlerce yıldır insan beslenmesinde bitkisel proteinin anakaynağı olarak dünya ve ülkemizde çok önemli bir yer tutmuştur. Dünya ve Türkiye'de tarla bitkileri üretimiyapılan alanlarda ilk sırayı tahıllar sahip olurken bunu yemeklik baklagiller izlemektedir. Dünyada yaklaşık1.5 milyar hektar olan tarım alanlarının, 66.8 milyon hektarında yemeklik baklagil ekilmekte ve 61.2 milyonton üretim yapılmaktadır. Dünyada en fazla ekilen yemeklik baklagiller sırasıyla fasulye, nohut, börülce,bezelye mercimek ve bakla olurken, en fazla üretilenler ise fasulye, nohut, bezelye, börülce, mercimek vebakla olmuştur. Ülkemizde toplam 24.3 milyon hektar olan tarım alanının, 735 bin hektarında yemeklik baklagilekilmekte, yaklaşık 1 milyon ton üretim yapılmaktadır. Ülkemizde en fazla ekilen yemeklik baklagiller sırasıylanohut (388 bin ha), mercimek (323 bin ha), fasulye (91 bin ha), bakla (3.2 bin ha), börülce (1.9 bin ha) vebezelye (1.1 bin ha) olurken, en fazla üretilenler ise nohut (411 bin ton), mercimek (540 bin ton), fasulye (215bin ton), bakla (7 bin ton), bezelye (2.9 bin ton) ve börülce (2.4 bin ton) olmuştur.

Abstract

Leguminosae family include annual or perennial 12.000 species which can be grown in all the worldexcept arctic regions. Only 200 speceis are cultivated. The cultivated legumes speceis as pulse are bean(Phaseolus vulgaris L.), chickpea (Cicer arietinum L.), lentil (Lens culunaris Medik. , Lens esculenta Moench.),fababean (Vicia faba L ), cowpea (Vigna sinensis L.) and pea (Pisum sativum L. ). Pulses have held animportand place in human diet as the main source of vegetable protein in Turkey and world for thousandyears. After cereals, pulses are the second crop having the highest cultivation area. In the total field cropsarea of the world, which is approximately 1.5 million hectares, pulses are planted on 66.8 million hectareswith 61.2 million tons production. The most cultivated pulses in the world are bean, chickpea, cowpea, pea,cowpea and faba bean while the most produced are bean, chickpea, pea, cowpea, lentil and faba beanrespectively. In the total 24.3 million hectares field crop areas of Turkey, pulses grown on 735 thousandhectares with 1 million tones production. In Turkey, the most seeded pulses are chickpea (388 thousandhectares), lentil (323 thousand hectares), bean (91 thousand hectares), faba bean (3.2 thousand hectares),cowpea (1.9 thousand hectares) and pea (1.1 thousand hectares) while the most produced are chickpea(411 thousand tons), lentil (540 thousand tons), bean (215 thousand tons), faba bean (7 thousand tons), pea(2.9 thousand tons) and cowpea (2.4 thousand tons).