OĞUZ TÜRKÇESİ SES BİLGİSİ UNSURLARININ ÇAĞATAY TÜRKÇESİNDEKİ İZLERİ

Özet

Çağatay Türkçesi ve Oğuz Türkçesi, dil tarihî incelemelerine göre Karahanlı Türkçesinin sonundan itibaren coğrafi olarak uzaklaşma, yeni kültürlerle komşu olma, faklı boyların dilinin yazı ve edebiyat dili hâline gelmesi gibi sebeplerle birbirlerinden uzaklaşmıştır. Ancak tarihî geçmişten dolayı kelime ve dil bilgisi konularındaki ortaklıklar devam etmiştir. Bu dilbilgisel ortaklıkların araştırılması bir yandan Türkçenin günümüzde daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı gibi bir yandan da kökenlerine yönelik yapılacak olan bilimsel araştırmalara kaynaklık edecektir. Bu bağlamda, Oğuz Türkçesi ve Çağatay Türkçesinin ses bilgisi unsurlarıyla sınırlandırılmış olan çalışmada Oğuz Türkçesinin bilinen ses bilgisi unsurları araştırılarak Çağatay Türkçesindeki yansımaları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Yapılan çalışma neticesinde Oğuz Türkçesinden on yedi ses bilgisi unsurunun Çağatay Türkçesinde de bulunduğu tespit edilmiştir. Özellikle Çağatay sahasında yapılan çalışmaların nicelik olarak yetersizliğinin bir sonucu olarak ses bilgisine dayalı bazı ortaklıkların ortaya konamaması, Türkistan coğrafyasının 15-20. yüzyıl aralığındaki resmî ve edebî dili olan Çağatay Türkçesi üzerine yapılan çalışmaların artmasına ve yeni bulgularla birlikte farklı çalışmalara imkân sunacaktır.

Abstract

According to the historical linguistic studies, Chagatai and Oghuz languages diverged from each other due to geographical distance since the end of the Karakhanid language, being neighbours with new cultures, and the language of different tribes becoming the language of writing and literature. However, due to the historical past, the similarity in vocabulary and grammar continued. The study of these grammatical commonalities will not only contribute to a better understanding of Turkish today, but will also become a source for scientific research of its origin. In this study, which was limited to the phonetic elements of Oghuz and Chagatai languages, the known phonetic elements of Oghuz were investigated and their reflections in Chagatai were discussed with a holistic approach. As a result of the study, it was found that seventeen phonetic elements from the Oghuz language were found in the Chagatai language. As a result of the quantitative inadequacy of the studies carried out especially in the Chagatai field, some common points cannot be revealed. So this will enable the increase in the number of studies and provide opportunities for different studies with new findings on Chagatai Turkish, which was the official and literary language of the Turkestan geography between the 15th and the 20th centuries.