Türkiye'de Vakıfların İntifa Hakkı: Adana Örneği

Özet

İntifa bir şeyden faydalanmayı, vakıflarda intifa ise vakfedilen bir mal üzerinde bir başkasının yararlanma hakkını ifade etmektedir. Vakıflarda intifa ya aynı ile intifa veya geliri ile intifa şeklinde olmaktadır. Aynı ile intifa, vakıf cami, mektep, medrese ve köprü gibi hayrattan halkın doğrudan faydalanması; geliri ile intifa ise vakıf bedesten, han, hamam ve dükkân gibi akarların gelirleriyle hayrat kurumlarının giderlerinin karşılanmasıdır. Bazı vâkıflar, kurdukları vakıfların gelirlerinin bir kısmını ailelerine veya yakınlarına şart koşmuşlardır. Ayrıca bu vâkıflar, vakıflarının yönetimlerini de nesilden nesile geçecek şekilde, yine kendi evladına veya bir yakmmm evladına geçecek şekilde tanzim etmişlerdir. İntifalı vakıflar, mazbut hâle getirilişlerine kadar, mütevellileri tarafından vâkıflarınin şartları doğrultusunda yönetilmişlerdir. İntifalı vakıfların mazbut vakfa dönüştürülmesinden sonra devlet ile intifa hakkı sahipleri arasında "intifa hakkı meselesi" ortaya çıkmıştır. Bunun üzerine, vakıflarda intifa hakkının çerçevesi, 1936 yılında çıkarılan 2762 sayılı "Vakıflar Kanunu" ile belirlenmiş, 1938 yılında da yürürlüğe konulmuştur. Bu araştırmada, Türkiye'de "vakıfların intifa hakkı" uygulaması "Adana Örneği" ile incelenmiştir.

Abstract

Usufruct (İntifa) means benefit from something, but usufruct in foundations (waqfs) means one's right to benefit from endowed asset. Usufruct in foundations occurs either in kind or from revenues. "Usufruct in kind" means citizens' direct benefit from pious deeds (hayrat) such as pious foundation- mosque, school, madrasah and bridge, while "usufruct from revenues" means paying the expenses of "pious deed foundations" from the revenues of foundation- covered bazaar, inn (han), bath (hamam) and stores. Some founders of foundations stipulated that a piece of revenues of foundations should be given to their own families or relatives. Besides, they designed the administration of foundations to be held by their sons or relatives' sons from generation to generation. Board of trustees had administered usufruct foundations based on requirements of foundations until their administration is taken by the state. After the state takes the administration of usufruct foundations, "the issues (problems) of usufruct rights" raise between the state and beneficial owners of these foundations. In order to address these issues, the frame of usufruct rights in foundations were determined by the Law for "Foundations (No: 2762) in 1936 and the act came into effect in 1938. In this research, "usufruct rights in foundations" in Turkey is examined with "Adana Sample".