NÛREDDİN MAHMUD ZENGÎ’NİN BAŞARILARINDA TÜRKMENLERİN KATKISI

Özet

456/1064’te Suriye’ye yerleşmeye başlayan Türkmenler, Halep yöresinden Filistin’in güneyineuzanan bir seyirle, 11. ve 12. yüzyıllarda Suriye’nin etkin bir topluluğu olarak öne çıkmışlardır.Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş’un faaliyetlerinden ve Artukluların Kudüs’ü Mısır FâtımîDevleti’ne terk etmesinden olumsuz etkilenen Suriye’deki Türkmen varlığı, Selçukluların Haçlıkarşıtı faaliyetleriyle yeniden hareketlilik kazanmıştır. Bu süreçte Artukoğlu Necmeddinİlgâzî’nin hâkimiyetiyle Halep, bir Türkmen şehri hâline gelmiştir. 541/1146’da Musul Atabegiİmâdüddîn Zengî, Caber Kalesi’nde katledilmiş; Musul Atabegliği’nin Suriye kısmı Halep veçevresine Zengî’nin oğlu Nûreddîn Mahmûd hükmetmeye başlamıştır. Henüz emirliğinin ilkdöneminde Türkmenlerle yakınlık kuran Nûreddîn Mahmûd Zengî, onları kendi askerî gücünekatıp hâkimiyet alanını düzenli olarak genişletmiştir. Nûreddîn Mahmûd, Türkmenlerin desteğinialarak Urfa’nın Haçlılar tarafından ikinci kez istilasını engellemiştir. Urfa Haçlı Kontluğu,Dımaşk Atabegliği ve Mısır Fâtımî Devleti’nin inkırazı ile Antakya Haçlı Prinkepsliği’ne karşımücadelesinde Türkmenler, istikrarlı bir şekilde Nûreddîn Mahmûd’un yanında yer almışlardır.Nûreddîn Mahmûd, büyük başarılarına onların katkısıyla ulaşmıştır. Kaynak tarama yöntemiylehazırlanan makalemizde “Türkmen” veya “Türkmenler” adının kaynaklarda bizzat anıldığıvakalar üzerinden, 11. ve 12. yüzyıllarda Suriye’de Türkmen varlığı ve Türkmenlerin NûreddînMahmûd Zengî’nin başarılarına katkısı işlenmiştir.

Abstract

After killing of his father Imad ad-Din Zangi in the Caber Fortress in 541/1146, Nur ad-Din Mahmoud Zangi started to rule in Aleppo and its surroundings in the Mosul-based Syrian section of Zangi Atabeg and had expanded his territory regularly thanks to communication with the Turkomans. Nur ad-Din Mahmoud thanks to the experienced military contributions of Turkomans, had prevented the second invasion of Urfa by the Crusaders, ended Urfa Crusader Count, Damascus Atabeg as well as Egyptian Fatimid and reached great successes in the fight against the Antakya crusader principality. In our article prepared by literature review method, the contribution of Turkomans to the success of Nur ad-Din Mahmoud was handled through the cases which referred the name of "Turkoman" or "Turkomans" in the sources.