Osman Bey'in Ölümünden Uzun Hasan Patişah'a Ak-Koyunlular (1435-1456)

Özet

Ak-KoyunluBeyliği Oğuzların Bayındır boyuna mensup bir klan tarafından kuruldu. Beylik, kurucusu Osman Bey (1403-35) zamanında atılım yaparak kısa sürede büyüdü. Buna karşılık hızlı ve plansız büyümenin getirdiği problemler de ortaya çıktı. Bilhassa kabilelerin gelişmeye başlayan devlet içindeki statüsü meselesi, kısa sürede çekişmeleri beraberinde getirdi. Ak-Koyunlu beyinin karizmatik kişiliğine rağmen meseleleri çözmeye ömrü vefa etmedi ve ölümünün ardından yirmi yıl sürecek bir iç savaş başladı. Bu mücadele pek çok ekonomik, siyasî ve sosyal bedele mal oldu. Ancak problemleri de önemli ölçüde çözdü. Bu sebeple, Ak-Koyunlular'ın bu karışık dönemi büyük önem arzetmektedir. Bu makalede de iç savaşın yaşandığı Ali Bey, Sultan Hamza ve Cihangir Mirza dönemlerinin temel olayları, yaşanan çekişmeler ve beyliğin iç ve dış dinamikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

The Principality of Aq-qoyunlu was founded by a clan related to the tribe the Bayındır of the Oguz, at the beginning of 15th century in Diyarbakir region. The principality achieved a considerable progress and became larger during the period of Osman Bey (1403-35). Nevertheless, this rapid and haphazard achievement exposed some problems. Particularly, the status of the tribes in a developing state brought together with quarrel at the short time. Despite, having charismatic personality, the life of Osman Bey was not long enough to solve the problems, and after his death a civil war which lasted for twenty years was begun. The strife costed some economical, political and social damages; but, at the same time, helped to solve the problems on a vastscale. For this reason, the story of the this period has a considerable importance. Shortly speaking, the main events, struggles inner and exterior dynamics of the AIi Bey, Sultan Hamza and Jihangir reigns of are studied and are examined in this article.