İlhanlı Devletinde Yahudi Bir Vezir: Sa'düddevle

Özet

Makalemiz, İlhanlı Devleti'nin hatn sayılır derecede güç kazanan veziri Yahudi Sa'düddevle'yi konu almaktadır. Onun bizce önemli tarafı, kendisinden önceki zamanlarda bu kadar nüfuz ve iktidar sahibi bir Yahudi'nin İslam coğrafyasında nadir bulunmasıdır. Sa'düddevle, bürokrasi içerisinde gayet nüfuzlu ve meşruiyetin dayanağı konumunda olan Moğol aristokrasinin gücüne karsı, Argun tarafından denge unsuru olarak kullanılmıştır. Bunun sebebi, devletin idan kadrolarında önemli yer tutan İranlı-Fars unsurun süratle tasfiye edilmesi isteği ve bu suretle gerçekleşen alternatif güç yoksunluğudur. Yahudi vezir, tabiplikten vezirliğe kadar yükselmiş, kısa bir süre de olsa devletin kaderini elinde tutmuştur. Kendisinden, devrin hemen hemen tüm kaynaklan bahsetmektedir. Fakat, Yahudi seleflerine göre fazlaca olsa da onun devri uzun ve kalıcı olmayacak söz konusu aristokratik zümre tarafından ortadan kaldırılacaktır.

Abstract

This article researches the Jewish vizier Sa'duddawla gained enojmous power. Before Sa'dudawla any Jew influential and powerful as ram had not come to the Islamic World, and this situation is, in my opinion, his interested peculiarity. Sa'duddawla had to be used against aristocratic Mongol group, the mainstay of II-khanid Empire legimate, as a balance element by Il-khan Argun (1284-1291). The reason of this had been the purification of Persian statesmen from the bureaucracy, so Il-khans being deprived of alternative power. Jewish vizier had advanced from physician profession to vizierate, and rule over the fate of the state during short time. Nevertheless, his reign had not been permanent, and him had been removed by Mongol aristocratic group. And, almost all of contemporary sources give information about him.