Şeyh Nureddin Birîfkanî'nin el-Budûru'l-celiyye Adlı Eserinde Mevlânâ Hâlid ve Hâlidîliğin Tenkîdi

The Criticism of Mawlana Khalid and Khalidiyya in Sheikh Nureddin Birifkani's Book Called as el-Buduru'l-celliye

Özet

Nakşibendî-Müceddidîliği 19. asırda Ortadoğu'da yayan Mevlânâ Hâlid (ö.1242/1827) ve halifeleri, tarîkatı yaymaya başladıkları ilk yıllarda hem şahsî hem de yerel ve bölgesel düzeyde ciddi bir muhalefetle karşılaşmışlardır. Bu muhalefetin Irak'taki yerel destekçilerinden biri İmadiye bölgesinin Kadirî şeyhlerinden Seyyid Nureddin Birîfkanî'dir (ö.1268/1851). Birîfkanî, 1238/1823'te tamamladığı el-Budûru'l-celiyye fimâ meset ileyhi hâcâtu'l-fukarâî'ssûfiyye adlı eserinde Mevlânâ Hâlid ve halifelerinin davranış ve tasavvufî uygulamalarını sert bir dille eleştirerek onları "et-Taifetü'l-Kâzibe/Yalancı Taife" olarak nitelemiştir.Birîfkanî'nin bu eseri Mevlânâ Hâlid ve Hâlidîliğe karşı oluşan muhalefet cephesinin iddia ve ithamlarının tespiti açısından günümüze ulaşabilen önemli yazılı belgelerden biridir. Hâlidî şeyhlerinden Abdülvehhab es-Sûsî'ye intisap etmiş bir şahsiyet olan Birîfkanî'nin bu eseri, o dönemin tasavvufî hareketliliğine ışık tutması bakımından da ayrıca önem arz etmektedir

Abstract

Mawlana Khalid (d.1242/1827) and his khalifs, who tried to spread NakşibendîMujaddidi in the Middle East in the 19th century, came across serious regional, individual and local opposition in the first years of their attempts to spread the sect. One of the regional supporters of this opposition in Iraq is Seyyid Nureddin Birifkani (d.1268/1851) one of the sheiks of İmadiye region. Completed in 1238-1823, Birifkani criticizes Mawlana Khalid's and his khalifs' behavioural and sufistic applications severely in his book called el-Buduru'l-celiyye fi ma messet ileyhi hacatu-l fukarai's-sufiyye and describes them as et-Taifetü'l Kazibe/ the lying group.This product of Birifkani is one of the written documents that contains the oppositional claims against Mawlana Khalid and Khalidiyya and it functions as the only written document that has reached today. At the same time, this product of Birifkani who attached himself to Abdülvehhab es Susi -one of the Khalidi sheikhs- is significant in terms of enlightening sufistic movement of that period