Aile Ödenekleri Programları: Dünya Örnekleri ve Türkiye İçin Bir Model Önerisi

Özet

Bu çalışmanın temel amacı, seçilmiş refah devleti ülkeleri genelinde, aile ödenekleri programlarının temel özelliklerini ve uygulanış şekillerini ortaya koyarak, Türkiye’de hali hazırda var olan aile ödenekleri uygulamalarının etkinliğini ve eksikliklerini belirlemek ve Türkiye için bir model önerisinde bulunmaktır. Bu amaçtan hareketle çalışmada, 12’si özel, 23’ü kamu çalışanı olmak üzere toplam 35kişi ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmelerde kişilere, aile ve çocuk desteklerinin yeterliliği ile bu destekler konusunda nasıl bir uygulama talep ettikleri ve bu uygulamanın finansman kaynağı konusundaki görüşleri sorulmuştur. Elde edilen bulgulara göre Türkiye’de bireylerin önemli bir kısmının aile ödenekleri uygulamalarının genelinden faydalanmadıkları, önemli bir kısmının ise asgari geçim indirimini bir aile ödeneği olarak görmedikleri bulgulanmıştır. Destek taleplerinin büyük ölçüde çocuk bakımı ve eğitim maliyetlerinin karşılanması noktasında yoğunlaştığı; bunun maliyetinin ise büyük ölçüde Devlet tarafından sağlanan mekanizmalarla finanse edilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu anlamda, Türkiye’de aileye ve çocuklara verilen desteklerin toplumun genelini kapsayan ve çok amaçlı tek bir ödeme çerçevesinde yapılmasının daha işlevsel olacağı düşünülmektedir.

Abstract

The main purpose of this study is to determine the effectiveness and shortcomings of family allowances practices in Turkey, and to propose a model for Turkey, by revealing the basic features and application methods of family allowances programs across selected welfare state countries. For this purpose, in-depth interviews were conducted with a total of 35 people, 12 of whom were private and 23 of whom were public employees. In the interviews, people were asked about the adequacy of family and child support, what kind of application they demanded for these supports, and their views on the funding source of this application. According to the findings, it has been found that a significant part of individuals in Turkey do not benefit from family allowances in general, and a significant part of them do not see the minimum living allowance as a family allowance. Support requests are mostly concentrated on meeting the costs of childcare and education; it turned out that the cost of this had to be financed to a large extent by the mechanisms provided by the State. In this sense, it is thought that it would be more functional to support families and children in Turkey within the framework of a single multi-purpose payment that covers the entire society.