TÜRKÇE KELİMELERİN EFSANE DÜNYASINDA ANLAMLANDIRILMASI VE ÇÖZÜMLENMESİ

Özet

Efsanelerin halk anlatmaları arasında ayrı bir yeri vardır. Daha çok dinleyeni inandırma gayesi üzerine kurulu, anonim, kısa ve nesir şeklindeki bu anlatılar, dinleyeni anlatının büyülü ortamına çekmekte; âdeta anlatıda verilmek istenen ana fikri dinleyiciye kısa ve özlü bir biçimde vermeyi hedeflemektedir. Efsaneler içerisinde kelimelerin anlamlandırılması üzerine oluşanların varlığı dikkat çekicidir. Örneğin, mola kelimesinden Muğla kelimesine ulaşıldığını, efsane bizlere ispat etmeye çalışır. Yine, kelime birliklerinden efsanelere ulaşıldığı da görülecektir. Örneğin, Konya kelimesini açıklamaya çalışırken kelimeyi kon- ve ya olmak üzere fiil ve bağlaca ayırır, sonra hikâyenin sonunda bu kelimeleri birleştirerek karşımıza Konya kelimesini çıkarır. Elbette bunlar anlatı dünyasında bir hikâyeye dayanacaktır. Yani efsanelerden sonra kelimelere ulaşıldığı gibi, önceden dilde var olan bir kelimenin üzerine de olay örgüsü kuran, kurgusal bir anlatı oluşturulmuştur. Bu makalede kelime ve anlatı ilişkisi üzerinde ayrıntılı olarak durulacak ve çözümlemelere ulaşılmaya çalışılacaktır.

Abstract

Legends have got a special place in the folk expressions. These expressions which are anonymous, short and in the form of a prose, attract listeners to the magical world of the expression with the goal of giving the listener the main idea of the expressions in a short and concise way. Among legends, the ones based on the meaning making of words are salient. For example, a legend tries to demonstrate that the word Mugla derives from the word of mola . Also, it would be seen that we have reached legends via word groups. For example, when it tries to explain the world of Konya , it divides that word into two as kon and -ya (a verb and a conjunction) and then it ends up the word of Konya in the end of the story. Of course, it will be based on a story in the world of expressions. We sometimes reach words after legend and legends are based on a world that exists before the legends as constructed as fictions. In this article, the relationship between words and narrative will be discussed in detail and will be analyzed