JOHN STUART MILL'İN FAYDACI AHLÂKI

Özet

18.yy.'da Jeremy Bentham (1748-1832) tarafından sistemleştirilmiş olan faydacılık, günümüzde özellikle İngiltere başta olmak üzere Anglo-Sakson geleneğin hüküm sürdüğü coğrafyalarda, ekonomiden siyasete, ahlâktan hukuka birçok alanda oldukça büyük etkiye sahip bir teoridir. John Stuart Mill (1806-1873), Bentham'ın ortaya koyduğu faydacılık anlayışını bu teoriye gelen eleştiriler ve kendi düşünceleri ekseninde yeniden yorumlamıştır. Bu makalede Mill'in faydacı ahlâk anlayışı incelenecektir. Bu bağlamda faydacı ahlâk anlayışının hazcı çizgiden mutlulukçu çizgiye nasıl evrildiği ele alınacaktır. Bu amaçla öncelikle Mill'in faydacı ahlâk anlayışı genel yönleriyle ele alınacak, ardından fayda ilkesinin Mill'in faydacı ahlâk anlayışı içindeki konumu, bu ilke temelinde geliştirdiği mutluluk kavramı, mutluluk kavramına katkı yaptığı ölçüde bir değer ifade ettiğini savunduğu haz, değer, özgürlük, karakter gelişimi, devlet, yaptırım ve adalet kavramları incelenecektir.

Abstract

Utilitarianism, systematised by Jeremy Bentham (1748-1832) in 18th century, is a theory having strong effects in many different areas from economy and ethics to politic and law especially in England and geopraphies in which anglo-saxon culture reigns. John Stuart Mill (1806 - 1873) reinterpreted Utilitrianism which was inherited from Bentham, in the context of critics of utilitarianism and his own thoughts. In this essay, Mill's utilitarianism will be examined. In this context, I will discuss how his utilitarianism evolved from hedonist position to eudeomonist position. For this purpose, primarily, Mill's utilitarianism will be introduced roughly, then the principle of utility in Mill's utilitarianism, the happiness term developed in the basis of this principle, pleasure, value, freedom, character development, the state, sanction and justice, which have value in the extent to contrubuting the happiness shall be studied.