Categorızıng hıstorıography: Turkısh-armenıan relatıons throughout hıstory1

Özet

Türkler ve Ermeniler arasında tarih sağlam başlayıp sorunlu hale gelmiştir. Antik çağlarda sıkı bir ticarî bağı ile başlayan Ermeni-Türk ilişkisi, Selçuklular’ın Anadolu’ya yerleşmesiyle ortaklaşır ve böyle gelişmeye devam eder. Selçuklu döneminden sonra, Ermeniler Ortaçağı’ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun himayesine girerler. İmparatorluğun sonu geldiğinde, tıpkı Osmanlı İmparatorluğu’nun diğer azınlıklarında olduğu gibi, bazı kışkırtıcı milliyetçilik akımları, sürtüşmelere yol açar. Bu sürtüşme milliyetçi Ermeniler ve sadık Osmanlılar arasında ortaya çıkan gerginliğe yol açmıştır. Söz konusu gerginlik döneminde birçok olaylar gerçekleşmiştir. Bu makalenin amacı, Osmanlı’nın son dönemlerinde ortaya çıkan Türk-Ermeni çatışması ve günümüzde bu çatışma ile ilgili olarak yapılan bilimsel tartışmalara ışık tutmaktır. Yazının ilk bölümü Osmanlı dönemi öncesi Ermeniler ve Türkler arasındaki uzun geçmişe ışık tutmayı amaçlamaktadır. Ardından bu konuda çalışma yürüten farklı bilim adamlarının görüşleri ve yazarları incelenmektedir. Ayrıca bu tarihi olaylarda tartışma konusu olan bir kaç noktaya vurgu yapılmaktadır. Önem verilmesi gereken iki temel tartışma noktası vardır. Birincisi Osmanlı hükümetinin belli bir etnik grubun imhası için düzenleme yapıp soykırım çalışmaları başlatmış olması için herhangi bir kanıtın bulunmadığıdır. İkinci olarak ölü sayısı büyük bir muamma olarak geçmektedir ve o yüzden tartışılan önemli bir konudur. Takip eden bölümde, Türk-Ermeni olaylarında sınırlar ötesi etnik boyutların etkisi ele alınmaktadır. Bu sorun sadece Osmanlı İmparatorluğu veya sadece Rus İmparatorluğu içerisinde gerçekleşen bir sorun olmamıştır. O yüzden bu konuya bakarken tüm arşivleri ele almak gerekmektedir. Buna odaklanmadan 1885 yılından 1916 yılına kadar olanları sıralayıp o dönemin çerçevesini oluşturmak gerekiyor. Makale 1915 yılında büyük tartışma noktası olan tehcir kararını yakından incelemekte, son bölümde ise, daha önce bahsettiğimiz farklı ülkelerin arşivlerine bakılarak, birincil kaynaklardan bahsedilmektedir Bu kaynaklar bazen doğru kullanılmamıştır, bazen de çarptırılmıştır. Bu nedenden dolayı birincil kaynaklardan sonra, tartışmalı olan ikincil kaynaklar incelenmektedir.

Abstract

The history between Turks and Armenians has been a sturdy one. Although it begins with a steady trade relation in ancient times, it develops into a joint history after the Seldjuks settle in Anatolia. After the Seldjuk period, Armenians became subjects of the Ottoman Empire from the Middle Ages onwards. At the end of the Ottoman Empire, friction between the various inhabitants of the Ottoman Empire led to friction between nationalist Armenians and Ottomans. It eventually led to a violent outbreak of attacks from Armenian guerrilla groups on various Ottoman targets. In current times, these historical facts have been misinterpreted or even misused. This article tries to categorize the scholars that have occupied themselves with the study of the Armenians in the late Ottoman period, especially the controversy surrounding the alleged genocide during the Armenian Relocation of 1915 and the Armenian Revolt in prior years beginning in the end of the nineteenth century. This article aims to shed light on the long history of controversy between Armenians and Turks in the late Ottoman period. The article starts with the analyses of scholars and categorizing them accordingly. Furthermore, the various disputes on the issue are examined. The most heard disputes are related to the following points. For one, there is the statement that – so far – there is no proof that the Ottoman government was in any way involved in an organized system of annihilation of a particular ethnic group. Secondly, the number of deaths is also a major subject of discussion. Following these discussions, the trans-ethnic aspect is taking into account during this article. Another important aspect is off course the context of that specific time period. A short overview of the events that occurred during the years 1885 until 1916,are also provided in this article. The relocation itself is also touched upon in detail. The feedback of primary sources, and the highly disputed second-hand sources wrap up this article.