'Egemenlik Allah'a Aittir', 'Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir'e Karşı: Neoliberal Dönemde İlahi Egemenliğin Yeniden Tesisi

Sovereignty belongs to Allah' against 'Sovereignty unconditionally belongs to the Nation': Restoring Divine Rule in the Neoliberal Era

Özet

Bu makale, laiklik ilkesinin, hem devlet düzeyinde hem de toplumsal düzeyde, Cumhuriyet'in kurucu öğelerinden birisi olduğu savından hareketle laikliğin Türkiye'de kapitalizmin gelişmesine bağlı olarak inşa edilip dönüştürüldüğünü savunmaktadır. Marksizmden yararlanarak çizdiği teorik çerçevede devletin laiklik söyleminin inşasını ve dönüşümünü Kemalist ideoloji ve muhafazakar demokrasi hegemonya projeleri üzerinden incelemektedir. Öncelikle, Kemalist laiklik söylemini pre-kapitalist üstyapıyı tasfiye eden ve hem devlet hem de toplumsal yapıyı kapitalist modernite zemininde yeniden inşa eden ilke olarak ele almaktadır. Sonrasında, uluslararası bağımlılık koşulları içinde ulusal kapitalist süreçte 1947 sonrası laikliğin muhafazakar kaymasını değerlendirmektedir. Son olarak, muhafazakar demokrasi'nin laiklik söyleminin hem toplumsal yapının hem de devletin neoliberal-İslamcı dönüşümünü pekiştiren bir unsur olarak kabul etmektedir. Böylece, muhafazakar demokrasi projesinin hem devleti hem de toplumu dinsellik üzerinden yeniden inşa ettiğini ve böylece ilahi egemenliğin vesayeti altında sermayenin iktidarını sürdürdüğünü savunmaktadır.

Abstract

This paper regards the principle of secularism as one of the founding principles of the Republican state and society. It argues that secularism has been constructed and transformed in accordance with the capitalist development and later neoliberal transition of Turkey. By borrowing its theoretical framework from Marxism, this paper unpacks construction and transformation of the state's discourse on secularism in relation to the ideology of Kemalism and the hegemonic project of conservative democracy. It argues that the Kemalist discourse on secularism aims to purge the precapitalist remains at the superstructure level, and to restructure the state and society within the framework of capitalist modernity. It further argues that beginning in 1947, the state's discourse on secularism has shifted with conservatism in relation to the domestic capitalist process under the conditions of international dependency. Finally, it argues that conservative democracy has transformed the state's discourse on secularism in order to reconstruct the state and societal structures in accordance with the authoritarian framework of neoliberal-Islamism. In this way, conservative democracy has dismantled and religionised the founding principle of state and society in order to consolidate the rule of capital under tutelage of divine rule.