Toplumsal Yeniden Üretim Feminizmi: Birleşik Teori Yaklaşımının Olanakları ve Sınırlılıkları

Social Reproduction Feminism: Merits and Shortcomings of a Unitary Theory Approach

Özet

Bu makale Toplumsal Yeniden Üretim (TYÜ) feminizmi şemsiyesi altında toplanan Marksist -feminist yaklaşımların eleştirel bir değerlendirmesini yapmaktadır. TYÜ feminizmi kadınların ev içi emeğini toplumsal yeniden üretim kavramı çerçevesinde analiz eder ve kadınların ezilmesi ile kapitalist sömürünün birleşik bir teorisinin yapılabileceğini iddia eder. Toplumsal cinsiyet temelli tahakkümü mümkün kılan koşulların tarih-dışı bir patriyarkal dürtü ile değil kapitalist sosyal formasyonunun yeniden üretim ihtiyacı ile açıklanması gerektiğini savunur. Makalede ilk olarak, patriyarka ve kapitalizmin ayrı sistemler olarak analiz edilmesi gerektiğini savunan ikili ve üçlü sistem teorilerinin kuramsal sorunlarından yola çıkarak neden birleşik teoriye ihtiyaç duyulduğu tartışılmıştır. Daha sonra toplumsal yeniden üretim feminizmi ve birleşik teorinin yükselişinin tarihi kısaca ele alınıp, iki teorik probleme odaklanılmıştır. Birincisi, TYÜ teorisi çerçevesinde yapılan değer tartışması ve ev içi emeğin Marksist değer kuramına dahil edilip edilemeyeceği sorunu. İkincisi, TYÜ teorisinin sınıf ve toplumsal cinsiyeti birleştirip analitik ikiliği aşıp aşamadığı sorunu. TYÜ teorisi kadınların ezilmesini sadece sermayeyle açıklamaz ama kapitalist sistemde sosyal bütünlüğü analiz ederken, sermaye birikim sürecine diğer sosyal hiyerarşilerden daha büyük bir belirleyicilik atfeder. Bu makalede, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve sermayenin yeniden üretimini diyalektik bir bütün olarak analiz etme çabasının TYÜ teorisindeki boşluklara rağmen değerli ve ufuk açıcı olduğu savunulmuştur.

Abstract

This article critically examines the Marxist-feminist approaches gathered under the umbrella of social reproduction feminism. Social reproduction feminism analyzes women’s domestic labor in the context of social reproduction and argues that a unitary theory combining women’s oppression and capitalist exploitation is possible. According to this approach, the conditions enabling women’s oppressionshould be explained by the social reproductive needs of the capitalist social formation instead of a transhistorical patriarchal impulse. The article starts with a discussion of the need for a unitary theory based on the theoretical limitations of dual or triple systems approaches which argue that patriarchy and capitalism should be analyzed as separate systems. After giving a brief history of the rise of social reproduction feminism and unitary theory, it focuses on two major theoretical problems. First one is the value debate in social reproduction theory (SRT); whether domestic labor can be incorporated into Marxian value analysis. Second is analytical duality, whether SRT overcomes the analytical duality by unifying class and gender dynamics in the same theory. SRT does not explain women’s oppression with only capital but it assigns a greater determining power to capital accumulation process in relation to other social hierarchies in the analysis of social totality under capitalism. It is argued that this attempt to analyze the reproduction of both gender and capital dialectically as part of an integrated totality is a worthwhile and stimulating endeavor despite the gaps in SRT.