Pandemi, Yeni(den) Devletçilik ve Sınıf Hareketi

Özet

Neoliberalizmin 2008 küresel krizinden bu yana aşamadığı kendisini yeniden üretme zorlukları Covid-19 pandemisinin olağanüstü koşulları ile birleşince alternatif bir sosyopolitik çerçeve olarak devlet kapitalizmi yeniden gündemin merkezine oturdu. Çin ve diğer kalkınmakta olan ülkelerin yükselişi küresel hegemon ABD’nin zayıflaması ile birleşince dönüşüme oldukça açık, kaotik bir döneme girildiğine dair intibalar da güçleniyor. Bu makalede, devlet kapitalizmi kavramı, tarihsel bir çerçeve içinde farklı dönemlerde yaşanmış üç dalgası ekseninde ve her bir dönemi yaratan temel dinamikler, çelişkiler ve güç dengeleri çerçevesinde ele alınıyor. 1. Dalga, Friedrich List’in ulusal kapitalizm teorisi doğrultusunda Almanya’nın korumacı politikalar aracılığıyla İngiltere’yi yakalaması ve İngiltere’nin buna karşılık serbest ticaret ilkesini askıya alarak kendisini korumaya çalışması kapsamında inceleniyor. 2. Dalga ise komünist iktidarların varlığının, Batı işçi sınıfının ve ulusal kurtuluş savaşlarının yarattığı tehdidi ancak piyasanın yarattığı aşırılıkları denetim altına alabilen New Deal ve Keynesyen merkez politikaları ile belirleniyor. 3. Dalga ise 1. Dalga ile büyük benzerlikler göstererek çevrenin merkezi ekonomik kapasite olarak yakalaması ve merkezin buna karşı savunmacı refleksleri ile şekilleniyor. Makalenin ilerleyen bölümünde ise pandemi koşullarında şiddetlenen sorunlara işçi sınıfı hareketinin vereceği tepkilerin dönemin karakterini belirleyeceğini iddia ederek güvencesizliğe karşı mücadelenin sınıf hareketinin gelişimi açısından temel önemde olduğunu gösteriyorum.

Abstract

State capitalism is once more on the agenda because of the resonance of the extraordinary conditions triggered by the Covid-19 pandemic and the difficulties of self-reproduction of neoliberalism since the global financial crisis of 2008. The coincidence of the economic and geopolitical ascendancy of China and some other developing countries and the weakening of the US as global hegemonic power support the opinions on the start of a chaotic era in which we may experience serious socio-political transformations. In this article, I examine the concept of state capitalism in its three distinct historical waves through specific dynamics and ideas that create and shape them. In the center of the first wave, there were Germany’s catch-up policies led by Friedrich List’s theory of national capitalism and as a consequence to that, protectionary reactions of the UK, which contain the abolition of the free trade principle. The second wave included the era of New Deal and Keynesian politics which were mainly designed to confine the extremities of the free market politics as a reaction to the threat of communism, organized labor, and national independence struggles. The third wave which has many similarities with the first one is shaped by the catch-up of some emerging countries and the reactions of the center to this process. I contend that the main characteristics of this era will be determined by the reactions of the working classes’ to the intensified social problems of the post-pandemic world. I also discuss the potentials of a struggle against the insecurity and uncertainty for the reconstruction of a social movement of the working classes.