Toplumsal Yeniden Üretim Krizi ve Kapitalist Devletin Erkek Sorunu: Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet Faili Erkekleri Cezalandır(ma)ma Politikaları Bağlamında Bir Değerlendirme

Crisis of Social Reproduction and the ‘Men’s Question’ of the Capitalist State: The Case of (Under-) Criminalization Processes of Male Perpetrators of Violence against Women in Turkey

Özet

Patriarkal toplumsal cinsiyet sözleşmesinde kadınlar lehine yapılan iyileştirmeler döneminin kısmen sona erdiği, anti-feminist devlet projelerinin ve örgütlü feminizm karşıtı mücadelenin yükseldiği bir tarihsel dönemeçteyiz. Bu makale, bu dönemeci belirleyen politik-ekonomik mantık üzerine bir tartışma denemesinde bulunmakta, toplumsal yeniden üretim kuramı ışığında yapılacak bir kapitalist devlet okumasının, feminist kuram ve siyaset için eski, ama eskimeyen kimi tartışma gündemlerini yeniden zorunlu kıldığını iddia etmektedir. Makaleye göre, kadına yönelik şiddet faillerinin kimi zaman eksik kimi zaman fazla-suçlulaştırılması siyaseti, toplumsal yeniden üretim krizinin devlet üzerinde yarattığı çifte yapısal tazyikten ayrı düşünülemez. Bu çifte tazyikin bir öğesini patriarkal toplumsal cinsiyet sözleşmesindeki kırılmalar/zaaflar teşkil ederken, diğer öğesini mutlak ve göreli sömürü oranlarının emeğin değerlenme süreçlerinde yarattığı dalgalanmalar oluşturmaktadır. Bu her iki unsur da kapitalist devletin “cinsiyet temelli stratejik seçimlerini” belirlemektedir. Ancak hangi tarihsel dönemde hangi unsurun ne oranda ağır basacağını, son kertede klasik patriarkanın yüz değiştirerek de olsa hüküm sürmeye devam ettiği Küresel Güney ülkelerinde devletin politik antropolojisine rengini veren ve/veya devlet-toplum kompleksi açısından önem verilen erkek emeğinin toplumsal değer hiyerarşilerindeki konumu belirlemektedir. Toplumsal yeniden üretim süreçlerindeki yıpranmanın krize evrildiği dönemlerde, değer hiyerarşileri sarsılmakla kalmaz, kapitalist devletin bir karar vermesi gerekir: bir toplumsal grup olarak hangi kadınları ve hangi erkekleri politika yapım süreçlerinin ve kriz yönetiminin merkezine koymalı? Kadınların toplumsal konumunu mu iyileştirmeli, erkeklerin siyasal konumunu mu sabitlemeli? Finansal kapitalizm döneminde bu temel çelişki, siyasi iktidarların diyagonal kararlar almasına, devletin bir “kriz-devleti” haline gelmesine neden olmaktadır.

Abstract

We are going through a historical period where the pro-women ameliorations done in the patriarchal gender contracts have partially ended, and both the anti-feminist state projects and organized anti- feminist mobilizations are on the rise. This article discusses the political economic logic that potentially determines this new process and argues that a state-theoretical approach which is grounded in the social reproduction perspective helps us to reconsider some perennial issues of the feminist theory and politics. Accordingly, the politics of over and/or under-criminalization of male perpetrators of violence against women cannot be explained in isolation from the double structural pressure the crisis of social reproduction creates over the capitalist state. One element of this structural pressure is created by the internal weaknesses of and/or ruptures within the patriarchal gender contract. The other element constitutes of the volatile changes occurring in the valorization processes of labour due to the differing rates of absolute and relative exploitation. Both structural processes determine the “gender-based strategic selectivities” of the capitalist state. However, which of these pressures will become the leading dynamic and when, is a question which is highly dependent on the male labor’s position within the hierarchies of societal value. This latter continues to be central to the political anthropology of the state-society complexes in parts of the Global South, where classical patriarchy continues its stronghold, even by changing its various modalities. During moments of social reproductive crisis, not only the value hierarchies do change, but also the capitalist state must decide: which social force to support and/or put at the center of policy making processes? Namely, which men? Which women? Should the state care for the social status of women or fix the political position of men? Under the conditions of financialized capitalism, this foundational contradiction pressurizes political powers to take diagonal decisions, leading to the emergence of a “crisis-state”.