Kadıköy Örneğinde Alternatif Tiyatro Sahnelerinin Kamusallık Bağlamında Kamusal Mekân ile Etkileşimi

The Impact of Alternative Theater Stages on Public Spaces within the Context of Publicness in Kadıköy

Özet

Makalede, öncelikle toplumsal ortak yaşamın kurulmasında ve toplumun kendini ifadesinde önemli olan kamusal alan kavramını kamusal mekân kavramı ile ilişkilendiren teorik bir çerçeve ta- nımlanmaktadır. Bunun için farklı kuramsal yaklaşımlar ilişkisel olarak ele alınmaktadır. Kamusal alanın bir tartışma ortamı oldu- ğu temel tanımından hareketle, bu tartışma ortamının düşünce üretiminden beslendiği ortaya koyulmaktadır. Bu çerçevede, önce son dönemde kültür ve düşünce üretim mekânı olarak Kadıköy merkezinde gelişen alternatif tiyatro sahnelerinin kamusallık bağ- lamı tartışılmaktadır. Ardından tiyatrolar mekânsal boyutları ile tipolojik olarak incelenmekte ve dört alternatif sahne örneğinde sanatçıların gözünden ve gözleme dayalı olarak ele alınmaktadır. Makalede, alternatif sahnelerin kamusallığı ve kamusal mekân ile etkileşimleri gözlem, mekânsal analiz ve derinlemesine mülakat yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Bu bakış açısıyla, tiyatrolara özgü yerel dinamiklerin faklı kamusallık araçları ortaya çıkarabil- diği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, tiyatro sahnelerinin kamusal tartışma için ortam oluşturduğu, kamusal mekânları doğrudan ya da dolaylı etkileyebildiği, kentsel dokunun kamusal mekân ile tiyatro ilişkisinde önemli, sanatçıların bakış açısınınsa belirleyici olabildiği ve tiyatroların hem mekânsal kullanım biçimlerine hem de sokak sakinlerinin toplumsal ilişkilerine etkide bulunabildiği ortaya konmuştur. Makale, tüm bu bileşenlerin bütüncül olarak ele alınmasıyla tiyatrolar örneğinde, sosyo-kültürel mekânlar için farklı yaklaşımların geliştirilebileceğine dikkat çekmektedir.

Abstract

This study defines a theoretical frame that associates the concept of the public sphere as a significant component of public life with the concept of public space based on the common ground of publicness. The concepts of ‘publicness’ and the ‘public sphere’, which are used in an explanatory manner for forming common life, also reach beyond this in their consideration of social life as a socialization environment. These issues were discussed based on different approaches. Considering a basic definition of the public sphere as a discussion environment, an argument is made that this discussion environment is supported by the production of ideas. Newly-formed theater environment might have a positive role to reinforce to publicness as previous studies shows. Con- sidering that, the conceptual and spatial aspects of publicness, as presented in this field study concerning alternative stages in Kadıköy, İstanbul, were reviewed through four typologically different theater cases. This study evaluated alternative stages’ interaction with the public space based on observations, spa- tial analysis and in-depth interviews with theater artists. It was observed that theater stages either directly or indirectly interact with public spaces. Besides, artists’ perspectives can determine and impact both the spatial uses of theaters and social relation- ships with neighborhood residents. Holistically reviewing all rel- evant components within this context and using theaters as a case study, this article points out that theaters as sociocultural spaces are a feature in publicness on diverse layer of urban life