Julia Kristeva’da Platonik Mekân Kavramı “Chora”

Özet

Çağdaş feminist edebiyat eleştirisinin önde gelen isimlerinden dilbilimci ve psikanalist Julia Kristeva, çalışmalarında Platon’un mekânsala ilişkin kavramı choradan fazlasıyla faydalanmıştır. Or- taya koyduğu bağlam Mekânsal Dönüş sürecinin belki de en az dikkat çeken ancak en yaratıcı örneklerinden biri olarak değer- lendirilebilir. Kristeva’nın hangi motivasyonla chora kavramına yöneldiği sorusundan hareketle, coğrafya ile kurduğu söz konu- su iletişimi mekânsal dönüşün bir boyutu olarak anlamlandırma amacında olan çalışmada, öncelikle chora kavramı üzerinde durul- makta, ardından Kristeva’nın edebiyat eleştirisi ve psiko-analitik bağlama içkin çok yönlü düşünü mekân odağında irdelenmekte- dir. Çalışma dili/edebiyatı, psiko-analitik içerimi, feminist bağlamı düşünmenin bir tarzı olarak mekanın gelişimine yönelik yapılan çıkarsama ile sonlanmakta olup, bahse konu çerçeve ile ilişkilen- mekle birlikte esasta yeni ve farklı bir coğrafi perspektifin nasıl üretilebileceğini sorgulamaktadır. Mekân kavramının imkânları, yapısal inşacı bir yaklaşım ve tarihsel-coğrafya perspektifiyle ara- nırken, Kristeva’nın kendi çalışmaları ve konuya yönelik yazılmış ikincil metinlere dayalı nitel-yorumlayıcı bir araştırma deseni be- nimsenmiştir. Sonuç olarak, Kristeva’nın anne bedeniyle bütünle- şen şiirsel dilin çocuğun dil gelişiminde etkili olduğu yönündeki izahatının, geleneksel fallusçu bakışın anneliğe “oryantalist” yak- laşım olarak da ifade edilebilecek çehresini yerle bir ettiği, başlıca desteğini ise mekânsal bir metafordan, maternal bulunup tarihsel dikotomiler varlığında öteki ile buluşturulan, örtüklenen çoklu ses ve anlamların heterotopik uğrağı, kitonyen choradan aldığı vargısına ulaşılmaktadır

Abstract

A leading feminist literary critic, linguist and psychoanalyst, Julia Kristeva has considerably benefited from Plato’s space related term chora to construct her own approach. The work she cre- ated is one of the most salient of the all produced with reference to Spatial Turn process dating back to 1970s and boomed after 1980s. As to this importance, the purposes of this paper are to show the motivation behind Kristeva’s use of the term chora, with and for what she associates this term and finally how her manipulation of her subject area into geography contributes to spatial turn process. To this end, first Plato’s use of the term chora will be analyzed and then Kristeva’s multifaceted literary and psychoanalytic approach will be scrutinized with reference to space notion. As a final conclusion, how space turns into a language with which we think on language/literature, psychoana- lytical content and feminist criticism will be stated to concretize possible ways of creating a different geographical perspective. The prospects of the term space have been worked on with a structural constructivist approach and a historical geography perspective. As for Kristeva’s own works and secondary sources on her works a qualitative text-hermeneutic method has been adopted. All in all, it has been concluded that Kristeva’s notion that the poetic language coalesced with mother’s body contrib- utes to child’s language drastically refuted long lasting alleged phallocentric and somehow orientalist notions of motherhood, and it has been stressed that the chthonian chora as a geographi- cal metaphor, as a heterotopic latent haunt of multiple voices and meanings is at the center of all these discussions.