Mawāhib al-Raģman fī Marātib al-Akwān”: İbrahim el-Kırımî’nın Unutulmuş 16. Asır Osmanlı Tasavvuf Risalesi

A Neglected Ottoman Sufi Treatise from 16th century:Maw?hib al-Ra?man f bay?n Mar?tib al-Akw?n byIbr?h m al-Qir mi

Özet

Makalede 16. yüzyılda Kırımlı âlim İbrahim el-Kırımî (ö. 1593) tarafından yazılmış ve bugüne dek araştırmacıların dikkatleri dışında kalmış “Kozmik Düzenin Yorumlanmasında Rahman’ın Hediyeleri” isimli Tasavvuf risalesi incelenmektedir. Söz konusu mistik eserin, Halvetiye Tarikatının genel gelişimine önemli katkısı olduğu görünmektedir. Araştırma; İbrahim el-Kırımî’nin biyografisini, risalenin biçimsel yönleri ile ana konuları kapsamaktadır. İbrahim el-Kırımî’nin Halvetilik öğretisindeki “yükselme” (‘urūj) ve “alçalma” (nuzūl) kavramlarına dair görüşlerinin, önceki Halvetî düşünürlerinin fikirlerini yorumlayarak ortaya atıldığı tartışılmaktadır. Ayrıca, yazar kendi döneminin tarihsel olaylarına tasavvufî görüşlerini uyguladığında, söz konusu olayları döngü modeline göre açıklamaktadır. Bu bağlamda, Osmanlı’daki Halvetiye akımının mirasının devamlı araştırılması, 16.yy Osmanlı Tasavvufunun aydınlanmasına katkıda bulanabileceği söylenebilir.

Abstract

The article surveys the contents of the neglected Sufi treatise “The Gifts ofthe Merciful in Interpreting the Cosmic Order” from the 16th century, written by theCrimean scholar Ibrāhīm al-Qirīmī (d. 1593). It seems that his mystical heritage is animportant contribution to the general development of the Halveti Sufi brotherhood.The study covers al-Qirīmī’ biography, formal descriptions of the manuscript, and itsmain topics. It is argued that al-Qirīmī outlined his vision of the Halveti doctrine of“ascent” (‘urūj) and “descent” (nuzūl), re-interpreting Halveti authorities of the past.It is also shown in the study that the author of the treatise compared his spiritualvisions to current historical events, describing them in accordance with the patternsof cyclism. In this context, further studies of Ottoman Halveti thought may lead toa more comprehensive picture of 16th-century Ottoman Sufism.