Sultan Otoritesini Sınırlandırmak: Osmanlı İmparatorluğu'nda Modernite ÖncesiAnayasacılık

Containing Sultanic Authority: Constitutionalism in the Ottoman Empire before Modernity

Özet

Bu çalışma Osmanlı İmparatorluğu’nda onaltıncı yüzyıldan onsekizinci yüzyıl sonlarına kadar anayasalcı temaların yükselişini incelemektedir. Modern çalışmalar genellikle Osmanlı anayasalcılığının kökenlerini Avrupa kaynaklı model ve düşüncelerin yapısal siyasi değişimler yapmak amacıyla yerlileştirildiği ondokuzuncu yüzyılın batılılaşma sürecine atfetmektedirler. Geleneksel Osmanlı tarihçiliğinde ise onaltıncı yüzyıl sonrası dönemi bizzat Osmanlı gözlemcileri tarafından genellikle keyfiliğin yükselişi olarak eleştirilmiştir. Her iki görüşten de farklı olarak, bu çalışma onaltıncı yüzyıl klasik sisteminin dönüşümü sürecinde anayasal etkisi olan yeni sosyal dokuların, idari yapıların, hukuki düzenlemelerin, ve siyasi ilkelerin ortaya çıktığını göstermektir. Sonuç olarak, erken modern dönemde sultanın siyasi gücü giderek azalmış ve karar verme sürecine eklemlenen yeni aktörlerin gücüyle dengelenmiştir.

Abstract

This study treats the advent of constitutionalist themes in the OttomanEmpire from the sixteenth through the eighteenth centuries. Modern scholarshiptend to attribute the origins of Ottoman constitutionalism to nineteenth centurywesternization through which European models and ideas were domesticated forstructural changes in government. In traditional Ottoman historiography, includingthe very Ottoman observers themselves, the post-sixteenth century era was often criticizes as one of increased arbitrariness in government. In disagreement with these twopositions, this study argues that the gradual transformation of the classical Ottomansystem of the sixteenth century brought about new social formations, administrativestructures, legal arrangements, and political principles of constitutional import. Asa result, throughout the early modern period, the sultan’s political power graduallydeclined and countered by the power of newly arising groups that became part ofthe decision making process.