"İTALYA: YENİ BİR YEREL PEYZAJ": 1972 SERGİ KATALOĞUNUN METİNSEL KOPYASININ ÜRETİLMESİ(26)

Özet

Abstract

İtalyan mimarlık tarihçisi ve eleştirmeni Manfredo Tafuri, 1968 yılındayayınlanan Mimarlık Teorileri ve Tarihi adlı kitabı ile dönemin mimarlıksöyleminde yeni bir çığır açmıştır. Mimarlık disiplinini ideolojinin eleştirisiolarak yorumladığı kuramı ile mimarlık eleştirisini politik ve Marksistbir zemine oturtan devrimci anlayışla Amerikan eleştirel söyleminin1968 sonrası kurumsallaşmasında mutlak etkisi olmuştur. Bu bağlamdaçalışma, bahsedilen düşünsel etkileşimi ve mimarlık söyleminde meydanagelen ilişkili kuramsal dönüşümleri derinlemesine inceleyen tarihsel bireleştiridir. Bu incelemede, New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde 1972yılında düzenlenen İtalya: Yerel bir Peyzaj adındaki sergi önemli bir eşiktir,çünkü Amerikan entelektüelleri ile Tafuri'nin Marksist dışavurumlarınıtanıştıran ilk İngilizce metin bu serginin katalogunda yayınlanmıştır.Bu bağlamda sergi, Tafurici bir bakış açısıyla çözümlenmiş, 1972 sonrasıdönemde oluşan kavramsal ve eleştirel dönüşümlerde etken bir değer,Tafuri'nin deyimi ile bir "kriz anı" tayin edilmiştir. Tafurici bir yöntem ilesergi katalogu çözümlenerek, "İtalya: Yerel bir Peyzaj" sergisinin Amerikanmimarlık söyleminin gelişim sürecindeki etkisi açığa çıkarılmıştır. Çalışmabütününde, özgün bir zaman dilimin tarihsel eleştirisidir. Ancak, bu özgünzaman dilimi doğrusal bir zaman akışına işaret etmez. Aslında üretilen,başlangıcı ve bitişi açık olmayan sarmal bir zaman çizgisinde çok boyutluyansımaları ile mimari paradigmayı değiştiren "Tafurici" krizlerin eleştirelbir taslağıdır, Tafuri'nin kuramsallaştırdığı eleştirel yöntemin özgünuygulamasıdır. Bu uygulama, sergi katalogunun metinsel kopya üretimiile eşzamanlı başlar. Katalogun metinsel kopyası üretilirken, süreç özerkanlatılara parçalanarak dikine bağımsız okumalar yapılmakta ve o anlatılarile Ambasz'ın katalogu arasında çözümleyici bağlar kurularak 1972 sonrasıAmerikan Mimarlık Söylemini de dönüştüren etkileşimin haritası Tafuricibir yöntemle yeniden düzenlenmektedir.