RUSYA- AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİ VE ENERJİ ŞARTI

Özet

Doğal gaz ve elektrik enerjisinin iletim hatlarından transit geçişine yönelik hukuki rejimlerin kurulması, ilgili devletler nezdinde enerji tedariğinin güvenliği ve rekabetçi enerji piyasalarının kurulması açısından büyük önem arz etmektedir. Uluslararası hukuk nezdinde enerji transitinin bir çözüme kavuşturulamamış olması, uluslararası hukukun temel aktörleri devletlerin ikili ve çoklu anlaşmalar yoluyla bu soruna eğilmesi neticesini doğurmuş olsa da, bu tür alternatif yolların, uyuşmazlıkların giderilmesi konusundaki başarısızlıkları, tecrübe edilen uluslararası krizler bağlamında açık bir şekilde görünmektedir. 1994 Enerji Şartı Anlaşması, özellikle enerji transitine yönelik olarak bünyesinde bulundurduğu 7. Madde uyarısınca, bu tür sorunların uluslararası boyutta ilk olarak ele alındığı bir hukuki rejim ön görmüştür. Fakat 2000’li yıllarda ard arda gerçekleşen enerji krizleri ve enerji şartının bu krizlerin önüne geçme konusundaki başarısızlığı, akademik camiada ve üye devletler nezdinde Şartın etkinliği ve gerekliliği konusunda çok ciddi eleştirilerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. İş bu çalışma, bu eleştirilerin ortaya çıkmasının nedenleri ve Enerji Şartının enerji alanında ortaya çıkan uyuşmazlıklara ilişkin önceliklerini YUKOS davası ve 2009 doğal gaz krizi nezdinde detaylı bir şekilde incelemektedir.

Abstract

The transmission of natural gas and electricity through transmission lines is crucial in ensuring thedevelopment of competitive energy markets and security of energy supply. As international law on energytransit has yet to be developed, states seek alternative resolution mechanisms to address relevant legaldisputes. To what extent these mechanisms suffice to deal with international crises between supplier andconsumer states has been an open question. It was Article 7 of 1994 Energy Charter Treaty (ECT) whichsought a legal mechanism to address international energy disputes for the first time. Nevertheless, energycrises of 2000s and little use of dispute resolution mechanisms adopted under the Treaty in relation to thesecrises resulted in criticism on the necessity and effectiveness of the ECT. This paper analyses the critics onthe ECT and its priorities with respect to energy transit on the basis of YUKOS case and natural gas crises of2009.