Tarih Endüstri YapılarınınYeniden İşlevlendirilmesindeParazit Mimari Kullanımı:Santral İstanbul ve Müze Gazhane

Using Parasitic Architecture to Refunctionalized Historical Industrial Buildings: Santral Istanbul and Müze Gazhane

Özet

Tarihî yapılar, yapıldığı dönemin sosyo-ekonomik durumunu yansıtan, bulunduğu toplumun geçmişi ve bugünü arasında köprü oluşturan, toplumun sahip olduğu değerleri ve kültürü anlatan yapılardır. Tarihî yapı kavramı içinde incelenen endüstri yapıları, 19. yüzyılda gerçekleşen Endüstri Devrimi sonrası görülmeye başlamıştır. Belirli bir üretime yönelik ve işlevine odaklı olarak ortaya çıkan endüstri yapıları, ait oldukları yerin ve o yerdeki toplumun, o dönemdeki sosyolojik, kültürel ve teknolojik yapısının izlerini taşımaktadır. Endüstri yapılarının korunması, bu izlerin gelecek nesillere ulaştırılması bağlamında önem arz etmektedir. Tercih edilen koruma yöntemlerinden biri de yeniden işlevlendirmedir. Yeniden işlevlendirme, endüstri yapıları ve çevrelerinin geleceğe aktarımı ve fiziksel-kültürel devamlılığın sağlanması adına gerekli bir uygulamadır. Bu noktada tercih edilen tasarım stratejilerinden biri de parazit mimaridir. Bu çalışma kapsamında Türkiye’de müze olarak yeniden işlevlendirilmiş endüstri yapılarına örnek olan Santral İstanbul ve Müze Gazhane yapıları Nedensel Karşılaştırma yöntemi kullanılarak incelenmiştir. İncelemeler sonucunda Santral İstanbul yerleşkesinde görülen yapılanmaların parazit oluşturmadığı ancak Müze Gazhane kapsamında gerçekleştirilen işlemlerin parazit oluşturarak gazhane kompleksini işgal ettiği sonucuna varılmıştır.

Abstract

Historical buildings are structures that reflect the socio-economic situation of the period they were built, create a bridge between the past and present of the society in which they are located, and describe the values and culture they have. Industrial structures, which are one of the types of structures examined within the concept of a historical building; began to be seen after the Industrial Revolution in the 19th century. Industry structures that emerged with a focus on a specific production and function; bear the traces of the place they belong and the sociological, cultural, and technological structure of the society at that time. Protection of industrial structures is important in transmitting these traces to future generations. One of the preferred methods of protection is refunctioning. Refunctionalization is a necessary practice in order to provide the physical-cultural continuity of historical industrial buildings and environments. At this point, one of the preferred design strategies is parasitic architecture. Within the scope of this study, Santral Istanbul and Müze Gazhane structures, which are examples of industrial structures refunctionalized as museums in Turkey, were examined using the Causal Comparison method. As a result of the examinations, it has been concluded that the structures seen in Santral Istanbul do not cause “parasitic”, but the practices carried out in Müze Gazhane create parasitic and occupy the Gazhane complex.