Dergiler / Medenî Usûl ve İcra - İflâs Hukuku Dergisi / 2021 / Cilt: 17 - Sayı: 50
HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNUNDAN HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNUNA KANUN DEĞİŞİKLİKLERİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
- Sayfa
- 887–982
- DOI
- —
Özet
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu 05.10.1927 tarihinde yürürlüğe girmiş, yürürlükte bulunduğu 84 yıl içinde ve yürürlükten kalktıktan sonra da uygulanmaya devam eden kanun yolu hükümleri bakımından toplam 39 kez değişikliğe tâbi tutulmuştur. 1 Ekim 2011’de yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten bu yana on yedi kez değişikliğe tabi tutulmuştur. Her iki kanunda da yapılan bu değişiklikler, temelde uygulamada ortaya çıkan sorunların giderilmesine, yargılamanın hızlandırılmasına, teknolojik gelişmelerin yargılama hukukuna yansıtılmasına, Avrupa Birliği hukuku ile Türk hukukunun uyumlu hale getirilmesine, uluslararası kabul gören bağlayıcı olmayan hukuk kurallarının iktibasına, adalete erişim ve adil yargılanma hakkına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarının yerine getirilmesine yönelik olmuştur. Bu çalışmada usul kanunlarımızda 1927’den bu yana yapılan değişikliklere genel bir bakış ortaya koyulmuş; HUMK ve HMK’da yapılan değişikliklere zemin hazırlayan ve değişiklik ihtiyacını doğuran sebepler değişikliklerin ortak noktalarına göre sınıflandırma yapılarak ve belli başlı dikkat çekici değişiklikler seçilerek incelemiştir. İnceleme sonucunda kanunların da bireyle ve toplumla birlikte yaşamını sürdürdüğü gerçeğini göz önüne alınarak hem ulusal hem uluslararası alanda yaşanan sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmelerin kanunlara yansıtılmasının olağan ve ihtiyaç dahilinde olduğu tespit edilmiştir. Ancak ilmi içtihatlarda da sıklıkla dile getirildiği üzere yargılama hukukuna ilişkin aksaklıklar tek başına kanun değişiklikleri ile giderilemeyecek olup teknolojinin daha yoğun kullanımı, hâkime yargılamada daha aktif rol verilmesi, hâkim yardımcılığı kurumunun ihdası gibi öneriler dikkate alınmalıdır.
Abstract
The former Code of Civil Procedure which had stayed in force between 1927 and 2011, was amended 39 times during its enforcement period of 84 years. The current Code of Civil Procedure has already been amended 17 times since it was published in Official Gazette dated 04 February 2011. In this paper, the amendments made in both Codes as of 1927 are reviewed, and the reasons leading to such amendments are evaluated by selecting remarkable amendments and classifying them according to their common characteristics. The amendments made in both Codes aim to eliminate problems in legal proceedings, to provide more effective and accelerated trials, to adapt technological developments into civil procedure law, to bring Turkish law into conformity with the EU law, to enable adaptation of internationally accepted nonbinding rules for harmonization and fulfillment of the obligations arising from decisions of the European Court of Human Rights regarding fair trial. When international and national social, economic and technologic developments are taken into consideration, it can be said that making amendments in laws is natural and also necessary since the laws are evolving like humans. However, making amendments in law is not the sole solution to eliminate problems in civil procedure law. Therefore, besides the law amendments, other suggestions for more effective and accelarated adjudication, e.g. taking advantage of techology in legal proceedings, encouraging judges to be more active in trials and making regulations for assistant judges, must be taken into consideration.