Roma'da Kadının Fiil Ehliyetinin Sınırları

Özet

Roma kadını uzun yıllar boyunca cinsiyeti nedeniyle, haklardan mahrum olmuş, sosyal hayat içinde erkeğin hakimiyeti altında yaşamak zorunda kalmıştır. Ergenlik yaşına kadar, kendilerine verilen haklar açısından kız ve erkek çocuklar arasında her hangi bir ayrım yapılmazken, erkek çocuk 14 yaşına gelmesiyle birlikte, vesayetten çıkarılarak, 25 yaşına kadar kendisine bir kayyım atanırdı. Kadın ise, doğumundan itibaren hayatı boyunca vesayet altında kalmaya devam ederdi. Kadının vasisinin sahip olduğu haklar çocuğunkine göre daha kısıtlıydı. Roma kadını sınırlı haklara sahipti. Kadının hukuki işlem ehliyeti olmadıği için hukuki işlemlerini yapmak üzere kendisine tutela mulierum adında bir vasi atanırdı. Vasi çeşitli şekillerde tayin edilmekle birlikte, manus la evlilik yapan kadının genellikle kocası vasisi olurdu. Augustus dönemiyle birlikte, evli ve üç çocuk doğuran özgür, dört çocuk doğuran azatli kadınlara vasi atanmayabiliyordu. MS 4. Yüzyılla birlikte kadınların hukuki durumlarında degişiklikler oldu ve kadınlar vasileri olmaksızın hukuki işlem yapabilmeye başladılar.

Abstract

Roman woman did not have her rights for long years and had to live under the hegamony of man because of her gender. There was no difference between the legal rights of a boy and a girl until puberty. But woman was always under tutela (guardianship) till the end of her life where a boy was under cura after he became 14 years old till he was 25 years old. The guardian of woman had limitted role when it was compared with the guardian of a child. From the early times, Roman woman had limited rights. As she can not have legal capacity to act, a tutor (guardian) was appointed to her to give his auctoritas to make the legal transactions who was called tutela mulierum. The tutor could be appointed by several ways. If the woman was married under manus, mostly her husband was her tutor. By the times of Augustus, freeborn woman who had three children and freed woman who had four, had the right to act legally without the auctoritas of her tutor. As a result, after the 4th century there was a big development in favor of Roman woman and she started to use her rights by herself.