İsmâil Rüsûhî-yi Ankaravî’nin Mesnevî Şerhi’nin Altıncı Cildinde Kullandığı Kaynaklar ve Folklorik-Kültürel Unsurlar

The Sources Used by Ismail Rusuhi Ankaravi in the Sixth Volume of Masnawi Commentary and Folcloric-Cultural Elements

Özet

XVII. asırda İsmâil Rüsûhî-yi Ankaravî tarafından kaleme alınanMesnevî Şerhi, Türk edebiyatında ayrı bir öneme sahiptir. Ankaravî,Mesnevî’ye yazmış olduğu şerh ile eserin daha iyi anlaşılmasını ve genişçevrelerde okunmasını sağlamış ve bununla birlikte “Hazret-i Şârih” unvanınıalmıştır. İsmâil Rüsûhî’nin Mecmû'atu’l-Letâyif ve Matmûratu’l-Ma'ârifisimli eseri, altı ciltten oluşan (yedinci cildin varlığı tartışmalı) bir Mesnevîşerhidir. Ankaravî, seleflerinin eserlerini de inceleyerek geniş çapta bir şerhyazmış ve bu eserle tasavvufî düşünce dünyasını yansıtmaya çalışmıştır.Bunu yaparken de pek çok müelliften, eserden ve bazen adını da zikretmediğikaynaklardan faydalanmış ve şerhini bunlarla desteklemiştir. İzah ettiğidüşünce ya da kavramlara da yapmış olduğu alıntı ve göndermelerle desteksağlamıştır. Bu çalışmada, Ankaravî tarafından Anadolu sahasında yazılanüçüncü tam şerh olan Mecmû'atu’l-Letâyif ve Matmûratu’l-Ma'ârif isimlieserin altıncı cildinde kullanılan kaynaklar, folklorik ve kültürel unsurlar incelenmiştir.Aynı zamanda şârihin şerhinde hangi kaynaklardan alıntı yaptığıve hangi kaynaklara göndermelerde bulunduğu araştırılmış; kullanmışolduğu kültürel ve folklorik unsurlar tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Masnawi Commentary which written by Ismail Rusuhi Ankaravi in the 17th century, has a special importance in Turkish literature. Ankaravi, with the commentary that he wrote to Masnawi, provided a better understanding of the work and reading by a large circles and at the same time he has taken the title of “Hazret-i Sharih”. The work of Ismail Rusuhi named Mecmuatu’l-Letayif and Matmuratu’l-Maarif is a Masnawi commentary which consisting of six volumes (the existence of the seventh volume of the work is controversial). Ankaravi wrote an extensive commentary by examining the works of her predecessors and tried to reflect the world of Sufî thought with this work. In doing so, he made use of many authors, works and sometimes sources that he did not mention their names and he supported him commentary with them. He also provided support for the thoughts or concepts that he explained with the quotations and references. In this study, folkloric, cultural elements and the sources used in the sixth volume of the work named Mecmuatu’l-Letâyif and Matmuratu’l- Maarif, which is the third complete commentary written by Ankaravi in the Anatolian area, have been tried to be examined. Also it has been investigated which sources the commentator cites and which sources he refers to and tried to determined the cultural and folcloric elements that he used.