Kur’ân-ı Kerim Tilâvetinin Keyfiyeti (Mollâ Halîl Es-Si‘İrdî Örneğinde)

The State of the Quran Recitation in the Sample of (Mollâ Halîl es- Si‘irdî)

Özet

Çalışma, Mollâ Halîl es-Si‘irdî’nin manzûm beyitler şeklinde telifederek şerh ettiği Şerhu diyâi basîrati kalbi’l-arûf f î’t-tecvîd ve’r-resm veferşi’l-hurûf adlı eseri ekseninde Kur’ân tilâvetinin keyfiyeti konusunu incelemektedir.Çalışma, içerik açısından Kur’ân tilâvetinde takip edilmesigereken âdâb, tecvîdli okumanın hükmü, ses/makam ve tilâvetin maneviboyutu gibi meseleleri ele almaktadır. Si‘irdî’nin tecvîdli ve makamlı okumanınhükmü konusunda İbnü’l-Cezerî ve takipçilerinden daha mütesahilolduğu sonucuna varılmıştır. Esasında bu gibi konuları, Kur’ân okumaâdâbına ve tecvîd ilmine yönelik telif edilmiş eserlerde bulmak mümkündür.Ancak makale açısından bu konuyu önemli kılan temelde iki husus bulunmaktadır.Birincisi, Kırâat ve tecvîd literatürü açısından İslâm dünyasındaKırâat ve tecvîdin manzûm olarak işlendiği önemli temel metinlerden biriolmasıdır. Anadolu’da yazılmış olan bu eserin, şimdiye kadar hem Türkiyeakademiyâsında hem de medrese çevrelerinde bir bütün olarak yeterince incelenmemişve tahkik edilmemiş olmasıdır. İkincisi, yaklaşık iki asır önceSi‘irdî’nin kaleme aldığı bu eser, yakın döneme kadar oluşmuş şark medresegeleneğinin ders müfredatı açısından sahip olduğu konumdur. Çünkümedrese ders müfredatında Kur’ân tilâvetine dair herhangi bir eser okutulmamaktadır.Dolayısıyla araştırma, bu iki noktaya bir nebze de olsa katkısunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

This article examines the state of the Qur’anic recitation on the axis of Mollâ Halîl es-Si‘irdî’s work named Şerhu diyâi basîrati kalbi’l-arûf f î’t-tecvîd ve’r-resm ve ferşi’l-hurûf, which he interpreted propounding it poetically. In terms of content, this article deals with issues that should be followed in reading the Qur‘an, such as the manners, the decree of reading the Quran with tajwid, voice/mode and the spiritual dimension of recitation. It has been concluded that Si‘irdî is more responsible than İbnü’l-Jezerî and her followers regarding the judgment of reading with tajwîd and makam. It is, in fact, possible to see such topics in the books written on the manners of reading the Holy Quran and the science of tajwid. However, two main points make this subject essential for the article. Firstly, the work is one of the four primary texts in the Islamic world in which tajwid is written poetically in terms of recitation and tajwid literature. Besides, this work, written in Anatolia, has not been studied neither in Turkey academy nor in madrassas so far. The second reason is the importance of this work, which was written by as-Si‘irdî two centuries ago, in terms of the curriculum of the oriental madrasah tradition formed until recently as it is hard to see any book to teach the recitation of the Qur‘an in the madrasah curriculum. Therefore, the research aims to contribute to these two points, albeit a little.