Türkiye'de kayıt dışı ekonomi ve vergi kaybının tahmini

Özet

Günümüzde, gittikçe artan oranda ekonomik faaliyetin kayıt dışı ekonomi içinde gerçekleştiği kabul edilmektedir. Doğası gereği, kayıt dışı ekonominin gerçek boyutunu tahmin etmek mümkün değildir. Bu nedenle, bazı varsayımlara dayanarak, ancak dolaylı olarak tahmin edilebilir. Kayıt dışı ekonomiyi ölçmenin kolay ve yaygın bir yolu, meşru faaliyetlerin gerektirdiği para veya enerji talebi gibi makro verileri kullanmak ve geri kalan tüketimi kayıt dışı ekonomiye atfetmektir. Vergilerle vergi kaybı veya kayıt dışı ekonominin büyüklüğü arasında bir ilişki bulunduğu şeklindeki hipotezin geçmişi eskidir ve bu hipotezi desteklemek üzere birçok teorik model ileri sürülmüştür. Bu çalışmada (Tanzi’nin yöntemi kullanılarak) Türkiye’de kayıt dışı ekonominin büyüklüğü ve buna bağlı vergi kaybının miktarı tahmin edilmeye çalışılmaktadır. Tahminler, kayıt dışı ekonomik faaliyetler ve vergi kaybının dalgalı bir seyir izlediğini ve kayıtlı ekonomiye oranının % 86,73 ile % 35,37’si arasında seyrettiğini göstermektedir.