TÜRKİYE’DE KARAYOLU İLE YAPILAN İHRACATİTHALAT İLE SANAYİ ÜRETİMİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARDL SINIR TESTİ İLE İNCELENMESİ

INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN EXPORTS-IMPORTS BY ROAD HAULAGE AND INDUSTRIAL PRODUCTION IN TURKEY WITH THE ARDL BOUNDARY TEST

Özet

Sanayi üretimi ile dış ticaret ülke ekonomilerinin en önemli dinamiklerinden birisini oluşturmaktadır. Dış ticaretin gerçekleştirilmesinde birçok taşımacılık türleri (karayolu, denizyolu, havayolu, demiryolu) kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki karayolu ihracat ve ithalat ile sanayi üretimi arasındaki ilişkilerin tespit edilmesidir. Analiz için 2013-2021 yılları arasındaki aylık verilerden yararlanılmıştır. Veriler Türkiye İstatistik Kurumu’ndan alınmış olup, EViews 12 paket programıyla analiz edilmiştir. Verilerin durağanlık seviyeleri faklı olduğu için ARDL (Autoregressive Distributed Lag Bound Test) Sınır Testi kullanılmıştır. Analiz sonucunda karayolu ihracat ve ithalat arasında çift yönlü kısa ve uzun dönemli ilişki kurulurken, ihracattan ithalata doğru tek yönlü ilişki düzeyi daha güçlü (CointEq(-1) =-0,526894) olmaktadır. Bunun yanında karayolu dış ticaretinden sanayi üretimine doğru tek yönlü kısa ve uzun dönemli ilişki tespit edilirken, sanayi üretiminden dış ticarete ilişki tespit edilememiştir. Ayrıca ithalatı tetikleyen unsur büyük çoğunlukta ihracattan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Diğer dış ticaret rejimleriyle birlikte ağırlıklı olarak geçici ithalat rejimi ve hariçte işleme rejimlerinin kullanıldığı anlamına gelebilmektedir.

Abstract

Industrial production and foreign trade constitute one of the most important dynamics of the country's economy. Many types of transportation (road haulage, seaway, airline, railway) are used in the realization of foreign trade. The aim of this study is to determine the relations between road haulage exports and road haulage imports with industrial production in Turkey. For the analysis, monthly data between the years 2013-2021 were used. The data were obtained from the Turkish Statistical Institute and analyzed with the EViews 12 package program. Autoregressive Distributed Lag Bound Test (ARDL) was used because the stationarity levels of the data were different. As a result of the analysis, while a two-way short and long-term relationship is established between road exports and imports, the one-way relationship from exports to imports is stronger (CointEq(-1) =-0,526894). In addition, one-way short and long-term relationship from road haulage foreign trade to industrial production was determined, while the relationship from industrial production to foreign trade could not be determined. In addition, it is understood that triggers the road haulage import is mostly caused by road haulage exports in Turkey. On the other hand, it may mean that the temporary import regime and outward processing regimes are mainly used together with other foreign trade regimes.