VERGİ ALACAĞINI ORTADAN KALDIRAN YASAL DÜZENLEMELERİN EMPREVİZYON TEORİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

LEGAL REGULATIONS AVOIDING TAX RECEIPTS EVALUATION IN TERMS OF IMPREVISION THEORY

Özet

Vergi kanunlarına göre zamanaşımı, mahsup, takas, ölüm gibi hallerin varlığı yanı sıra doğal afetlerin meydana gelmesi, tahakkuk/tahsil maliyetinin vergi alacağının üzerinde olması, vergilendirme hataları, vergi borcunun ekonomik nedenlerle ödenememesi, uzlaşma, cezada indirim, yargı kararları ve mali af yasaları çerçevesinde de bazen sadece aslı bazen de fer’ileri ile birlikte olmak üzere vergi alacağı terkin edilebilmektedir. Sözü edilen vergi terkini çerçevesinde; mükellefle idare arasındaki uyuşmazlığın çözümlenmesi, vergi alacağının bir an önce tahsil edilmesi, haksız yere yapılan vergilendirmenin düzeltilmesi, ekonomik olarak zor durumda olan mükelleflerin ekonomiye kazandırılması, sosyal devlet anlayışı çerçevesinde doğal afetlerle karşılaşan mükelleflere yardım edilmesi gibi amaçlar gerçekleştirilmiş olmaktadır. Vergi alacağının, yukarıda belirtildiği üzere, çeşitli nedenlerle ortadan kalkmasına ilişkin kanuni temel Anayasa’nın 73. maddesinde yer almakla birlikte, asıl neden verginin alınması için gereken hukuki temelin ortadan kalkmasıdır. Devletin vergi alacağını talep etmesi için vergiyi doğuran olayla ortaya çıkmış olan hukuki ilişki birtakım nedenlerle çökmekte, alacağın tahsiline imkan kalmamış olmaktadır. Bu çerçevede özel hukukta yerini bulan Emprevizyon (işlem temelinin çökmesi) teorisi, vergi hukukuna uygulandığında, vergi alacağının ortadan kalkmasının teorik alt yapısı vergisel işlem temelinin çökmesi olarak değerlendirilmiştir.

Abstract

According to tax laws, there are situations such as statute of limitations, set-off, clearing, death as well as the occurrence of natural disasters, accrual/collection cost being above the tax receivable, taxation errors, failure to pay the tax debt due to economic reasons, reconciliation, reduction in punishment, judicial decisions and financial amnesty laws. In addition, sometimes only the original and sometimes additional tax receivables can be canceled. Within the framework of the aforementioned tax cancellation; Objectives such as resolving the dispute between the taxpayer and the administration, collecting the tax claim as soon as possible, correcting the unfair taxation, bringing the taxpayers who are in economic difficulties into the economy, helping the taxpayers who encounter natural disasters within the framework of the social state understanding are realized. As stated above, the legal basis for the disappearance of the tax claim for various reasons is contained in Article 73 of the Constitution, but the main reason is the disappearance of the legal basis required for the collection of tax. In order for the state to claim its tax receivables, the legal relationship that emerged with the taxable event collapses due to some reasons, and the collection of the receivable is not possible. In this context, the theory of imprevision (collapse of the transaction basis), which has found its place in private law, has been evaluated as the collapse of the tax transaction basis, the theoretical basis of the disappearance of tax receivables when applied to tax law.