ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER, İNSAN HAKLARI VE BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’İN DEĞİŞEN STRATEJİSİ)

TRANSNATIONAL CORPORATIONS, HUMAN RIGHTS AND THE METAMORPHOSIS OF THE UNITED NATIONS FOR CORPORATE CONTROL

Özet

Çok uluslu şirketlerin insan haklarına olumsuz etkisi ve bu etkinin kontrolü konusu uzun yıllardır tartışılmakta. Her ne kadar bu konu 1970’lerden beri Birleşmiş Milletler’in gündeminde bulunuyor olsa da, devletler şu ana dek uluslararası bir antlaşma üzerinde mutabık kalabil- miş değil. Ancak son yıllarda hem hükûmetler hem uluslararası örgütler bağlayıcı olmayan yumuşak hukuk stratejilerine yönelmekte. BM de benzer bir şekilde şirketlerin denetlenmesinde yumuşak hukuk kuralları- na yönelen uluslararası örgütlerden. Bu durum 1970’lerden beri sürege- len ve şirketleri bağlayıcı kuralları olan uluslararası bir antlaşma ile kontrol altına almak düşüncesi yerine, gönüllülük unsuruna dayanan yeni bir yaklaşımın gelişmesine neden oluyor. Aşağıda okuyacağınız çalışma BM’nin çok uluslu şirketlerin denetlenmesindeki genel yaklaşı- mını, bu yaklaşımın uluslararası hukuktan uluslararası yumuşak hukuka doğru gözle görülür bir şekilde süregelen değişimini ve bu değişimin olası sonuçlarını irdeleyecektir.

Abstract

The impact of transnational corporations on human rights and thecontrol of this impact have been controversial issues for many years.However, although the issues have been occupying the UN’s agendasince 1970s, the member states have not agreed on any internationaltreaty to control transnational corporations. Despite there have beensome attempts to make corporations responsible under international law;a legally binding treaty has still failed to be achieved. Nevertheless, overthe past few years, both the governments and international organizationshave been becoming more eager to use soft law strategies to regulatetransnational corporate activities. The UN also tends to use soft lawstrategies such as non-binding rules and guiding principles in control ofcorporations. This tendency affects the work on the creation of an inter-national treaty, which has been going on over the decades. The currentpaper shall focus on the noticeable change from hard law to soft law inthe UN’s approach to control human rights impact of transnational cor-porations.