ULUSLARARASI HUKUK: AF YASALARI VE ULUSLARARASI CEZA MAHKEMES

Özet

Bu makale af yasalarına ve onların Uluslararası Ceza Mahkemesi ile olan ilişkisine odaklanmaktadır. Uluslarası suçlar ve ağır insan hakları ihlalleri için af verilmesi 1990’lardan bu yana giderek kısıtlanmış olsa da, af yasaları konusunda mutlak bir yasak uluslararası hukukta henüz kabul edilmemiştir. Roma Statüsü 2002 yılında yürürlüğe girmiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne temel suçlar olan soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarını yargılama yetkisini vermiştir. Mahkeme ağır insan hakları ihlallerine hesap verilmesine ivme kazandırmış ve cezasızlık ile mücadeleye katkıda bulunmuştur. Roma Statüsü’nün taslağının hazırlama sürecinde af yasaları konusunda bir anlaşmaya varılamadığı için üzerinde uzlaşılan bir metin kabul edildi. Mahkemenin varoluş nedenine aykırı olmasına rağmen, Roma Statüsü af yasalarını düzenleyen bir hüküm içermez. Bu makale mahkemenin af yasalarını da içeren ulusal mekanizmalara müsaade etmesine izin verebileceği Roma Statüsü’nün 53, 17 ve 16. maddelerini inceleyecektir. Savcı ve mahkemenin af yasalarına müsaade etme konusundaki takdirine ilişkin kısıtlamalara rağmen, istisnai durumlarda, belirli kriterlerin yerine getirilmesi şartıyla bazı maddelerin af yasalarına müsaade edebileceği ileri sürülecektir.

Abstract

This article focuses on amnesty and its relationship with the International Criminal Court (the ICC). Although the grant of amnesties to international crimes and gross human rights violations has increasingy been restricted since 1990s, an absolute prohibition on amnesties in international law has not yet emerged. The Rome Statute entered into force in 2002 and it empowers the International Criminal Court to exercise its jurisdiction over core crimes; genocide, crimes against humanity and war crimes. The Court has created an impetus for accountability to serious human rights violations and has contributed to fight against impunity.. During the drafting process of the Rome Statute, because of the difficulty to reach an agreement on the issue of amnesty, a compromised text was accepted. The Rome Statute does not include an amnesty provision despite it is incompatibe with the raison d’être of the ICC. This article will review three provisions of the Rome Statute, Articles 53, 17 and 16, that might allow the ICC to defer the national mechanisms involving amnesties. It will be argued that despite the severe restrictions on the discretion of the Prosecutor and Court in deferring to amnesties, under exceptional situations, some provisions might permit amnesties provided that certain criteria are fulfilled.