COVID-19 SALGINI SÜRECİNDE DOLAYLI AYRIMCILIK: TÜRKİYE’DE İLKÖĞRETİM DÜZEYİNDE UYGULANAN UZAKTAN EĞİTİM ÖNLEMİNİN TEMEL EĞİTİM HAKKI BAKIMINDAN ORTAYA ÇIKAN FARKLI ETKİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME*

(INDIRECT DISCRIMINATION DURING THE COVID-19 PANDEMIC: A STUDY ON THE DISPARATE IMPACT IN TERMS OF THE RIGHT TO BASIC EDUCATION OF THE DISTANCE EDUCATION MEASURE IMPLEMENTED AT THE PRIMARY EDUCATION LEVEL IN TURKEY)

Özet

COVID – 19 salgını sürecinde ayrımcılık, sadece ayrımcılık temel- leriyle doğrudan bağlantısı açıkça görülen tutum ve davranışlarla sınırlı kalmamıştır. Ayrımcılık yapma yönünde kasıt taşımayan, tarafsız tutum ve davranışlar da ayrımcılık temellerinde ortaya çıkan farklı etkileri ne- deniyle ayrımcılık yasağına aykırı sonuçlar doğurmuştur. Bu süreçte doğrudan ayrımcılık ve şiddet eylemleri, infodemi ve nefret söyleminden beslenirken; dolaylı ayrımcılık ise, toplumdaki dezavantajlı gruplar nez- dindeki muhtemel etkisi değerlendirilmeksizin “tarafsız” bir anlayışla COVID – 19’la mücadele amacı doğrultusunda alınan önlemlerden kay- naklanmıştır. Türkiye’de COVID-19 salgınıyla mücadele amacıyla alı- nan uzaktan eğitim önleminin ilköğretim düzeyindeki uygulamasının temel eğitim hakkı bakımından ortaya çıkardığı farklı etkisinin dolaylı ayrımcılık yasağı çerçevesinde değerlendirilmesi bu çalışmanın konusu- nu oluşturur. Mart 2020 tarihinden itibaren konuya ilişkin hazırlanan raporların sunduğu verilere dayanan bu çalışmayla, tarafsız nitelikteki önlemlerin ayrımcılık temellerindeki farklı etkisi itibariyle ayrımcılığa yol açabileceği ortaya konulmuştur. Nihayetinde amaçlanan, benzer ol- guların da dolaylı ayrımcılık bakımından değerlendirilerek ayrımcılık yasağı kapsamında tartışılabilmesi yönünde bir imkan yaratmaktır.

Abstract

Discrimination has not been limited to attitudes and treatments linked to legally prohibited grounds of discrimination during the COVID-19 pandemic. Neutral attitudes and treatments, which normally do not have legally-defined purpose in discrimination, also created re- sults that conflict with prohibition of discrimination because of their impact. While direct discrimination and harassment were largely the result of infodemics and hate speech since the crisis hit, indirect discri- mination resulted from the measures taken to combat COVID-19 with an "impartial" understanding without evaluating its possible impact on disadvantaged groups in the society. The study considers the disparate impact of the distance education measures taken to combat the COVID- 19 pandemic in Turkey at the primary education level. In this study, which is based on the data presented by the reports prepared since March 2020, it has been revealed together with the reasons that the ne- utral measures cause discrimination due to their different impacts on the prohibited grounds of discrimination. Ultimately, the study aimes to in- vite opportunity for similar cases to be evaluated in terms of indirect discrimination and discussed within the scope of the prohibition of disc- rimination.