Osmanlı'da İnsanın Kökeni ve Evrimine Dair Tartışmalar

Özet

Bu çalışmanın amacı, Osmanlı'da insanın kökeni ve evrimi hakkındaki tartışmalara ışık tutmaktır. Bu bağlamda, Osmanlı döneminde insanın kökeni ve evrimi hakkında yazılmış müstakil eserler olan Ahmed Midhat'ın "İnsan -Dünyada İnsanın Zuhuru" adlı makalesi, Şemsettin Sâmi'nin İnsan ve Yine İnsan ve Ahmed Nebil'in Haeckel'den çevirdiği İnsânın Men- şe?i Nesl-i Beşer adlı eserler incelenerek o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nda bulunan insan evrimi hakkındaki bilgi birikimi gözler önüne serilmeye çalışılacaktır. Son olarak, Osmanlı aydınlarının insanın kökeni ve evrimi hakkındaki düşüncelerinin Batı'da etkili olan Darwin ve Lamarck'ın düşünceleriyle ne ölçüde uyum içerisinde olup olmadığı da ele alınacaktır.

Abstract

This article aims to shed light on the discussions of human evolution and the origins of human beings in the Ottoman Empire. In this sense, Ahmed Midhat's "İnsan - Dünyada İnsanın Zuhuru" ("Human - Origins of Human Beings on Earth"), Şemsettin Sâmi's İnsan ve Yine İnsan (Human and Human Again) and Ahmed Nebil's translation İnsânın Menşe?i Nesl-i Beşer (from German text Entstehung und Stammbaum des Menschenschlechtes) will be investigated and accumulation of knowledge concerning human evolution in the Ottoman Empire will be set forth. Lastly, the degree to which the ideas of Ottoman intellectuals on the origins of human and its evolution are agreeable with the influential biologists Darwin and Lamarck's ideas will be explored.