Rojî Kurd’de Müslüman, Osmanlı ve Kürt Kimliklerinin Söylem Analizi

A Critical Discourse Analysis of Muslim, Ottoman and Kurdish Identities in Rojî Kurd Magazine

Özet

Bu çalışmada 1913 yılında Kürt-Hêvî Talebe Cemiyeti tarafından çıkarılan Rojî Kurd Dergisindeki Kürt, İslam ve Osmanlı kimliklerinin bir kritik söylem analizi yapılmıştır. Rojî Kurd dergisinin yayımladığı tarih Osmanlı Devleti’nin son dönemlerine denk gelir. Bu dönemde Osmanlı aydınları Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtarmak için Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük gibi ideolojileri tartışmışlardır. Böyle bir dönüşüm zamanında Kürt aydınları tarafindan çıkarılan Rojî Kurd dergisinde muğlak kimlik ilişkilerinin varlığı kaçınılmazdır. Hem o dönemin Kürt faaliyetlerine ışık tutması hem de daha sonraki dönemlerde meydana gelen Kürt hareketleri ve mücadelelerine ışık tutması açısından bu muğlak kimlik ilişkilerinin incelenmesi önem arz etmektedir. Bir yöntemden çok bir yaklaşım olan Kritik Söylem Analizi dergideki kimliklerin analizi için kullanılmıştır. Yine derginin söylemi ve aydınların aktivitelerinin sistematik olarak anlaşılması için, bu çalışmada Althusser’in “İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları” eserinde öne sürdüğü kriterler esas alınmıştır. Derginin söyleminde Kürt kimliği merkezde olup, İslam ve Osmanlı kimliklerinin Kürt kimliği için bir kalkan gibi kullanıldığı görülmektedir.

Abstract

In this study, a critical discourse analysis of Kurdish, Islamic and Ottoman identities in the Rojî Kurd magazine published by the Kurdish-Hêvî Student Community in 1913 was made. Rojî Kurd magazine coincides with the last period of the Ottomans. During this period, Ottoman intellectuals discussed ideologies such as Ottomanism, Islamism and Turkism in order to save Ottomans from disintegrating. In a time of such a transformation, the existence of ambiguous identity relations is inevitable in a magazine published by Kurdish intellectuals. It is important to examine these ambiguous identity relations in order to shed light both on Kurdish activities of that period and on Kurdish movements and struggles that took place in the later periods. Critical Discourse Analysis, which is an approach rather than a method, was used for the analysis of identities in the journal. Again, in order to understand the discourse of the magazine and the activities of the intellectuals, the criteria put forward by Althusser in his work "Ideology and the Ideological State Apparatus" were taken as the basis in this study. In the discourse of the magazine, Kurdish identity is at the center, and it is seen that Islamic and Ottoman identities are used as a shield for Kurdish identity.