FRANSIZCA BASINDA 1908 YILI İSTANBUL YANGINLARI: LE MONITEUR ORIENTAL ÖRNEĞİ

Özet

Bu çalışmada, 1908 yılında İstanbul’da çıkan yangın-ların sayısı ve bilançoları, 1884-1915 yılları arasında Fransızca yayınlanan Le Moniteur OrientalGazetesine göre incelenmiştir. Amaç, 1908 yılının tarihi önemi ile İs-tanbul’un coğrafi önemini bir araya getirmek ve dönemin atmosferine ışık tutan kitle iletişim aracıyla olaylara ta-nıklık etmektir. 1908 yılı Meşrutiyet’in ilan edildiği yıl ol-ması; İstanbul ise kozmopolit bir başkent olması bakımın-dan önem arz etmektedir. Çalışma için gazetenin 1908 yı-lında çıkan bütün sayıları (299 sayı) taranmış; yangınla-rın çıktığı mahalleler, biliniyorsa çıkma sebepleri ve bi-lançoları tespit edilmiştir. Sonuçta, 1908 yılında, otuz do-kuzu küçük ve orta ölçekli, üçü büyük ölçekli olmak üzere, kırk iki yangının çıktığı ve bu yangınların sadece semtleri tahrip etmekle kalmayıp Meşrutiyet İstanbul’unun çoğu mahallesinde iktisadî ve demografik değişimlere sebep ol-duğu tespit edilmiştir. Büyük ölçekli yangınların özellikle nüfusu kalabalık ve kozmopolit semtlerde çıktığı görül-müştür. Meşrutiyetin ilan edildiği temmuz ayı ve sonra-sında kundaklama girişimlerinin arttığı gözden kaçma-mış, değişen rejime karşı duranların bu tip eylemlere gi-rişmiş olma ihtimali basına yansımıştır.

Abstract

In this paper, the number and cost of fires which erupted in İstanbul at 1908 has been analysed ac-cording to the information given in the newspaperLe Moniteur Orientalwhich was published in French be-tween 1884 and 1915. Aim of this paper is witnessing the events in the light of that periods; most important mass medium, while combining the geographical significance of İstanbul and historical significance of year 1908. 1908 is a significant year because constitutional monarchy was declared and İstanbul is a significant city for that period becauseof beinga cosmopolitecapital. To gather information, all year 1908 issues of the newspaper(299issuesintotal)hasbeen scanned to locate point of origins, detect causes and identify the costs of fires. To conclude, in 1908, 42 fire eruptions (39 micro and medium scale, 3 large scale) not only ruined the districts but also caused economic and demographic changes in many neighbourhoods of the Consti-tutional İstanbul. It’s been noticed that, large scale fires erupted especially in crowded and more cosmopolitedistricts. It’s also been no-ticed that, after the proclamation of constitu-tion in July, there was an increase in arson at-tempts and press mentioned the possibility of involvement by people who oppose the current regime.