BOLU SANCAĞINDA FRENGİ (1912-1918)

Özet

Zührevi bir hastalık olan frengi, Balkan Savaşları döneminde Bolu sancağında oldukça etkili olmuştur. Bu sıralarda Bolu’da bulunan Tanin gazetesi yazarı Ahmet Şerif’in izlenimleri bunu doğrulamaktadır. Kastamonu vilayeti ve Bolu sancağı Mart-Ekim 1914 tarihleri arasında frengi taramasından geçirilmiştir. Belirtilen bölgeleri muayene eden sağlık heyetinin başında bulunan Mehmet Suat’ın raporu, seyyar doktorların ve hastanelerin faaliyetleri hakkında önemli bilgiler vermektedir. Gerçekleştiren taramalar sonucunda 400 binin üzerinde köylü muayene edilmiş, köylülere kinin ve ilaç dağıtılmış, çocuklara çiçek aşısı vurulmuştur. Ayrıca mevcut hastanelerde binlerce frengili hasta tedavi edilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sırasında da etkisini sürdüren frengiyle mücadele kapsamında, Kastamonu vilayeti ve Bolu sancağını içeren bir nizamname çıkarılmıştır. Savaştan sonra terhis olan ya da esir düşen askerlerin memleketlerine yani Bolu sancağına dönmesiyle frengili hasta sayısında ciddi bir artış olmuştur. Hem Balkan Savaşları hem de Birinci Dünya Savaşı dönemlerinde halkın hastalığa karşı bilinç düzeyinin düşüklüğü, şüphesiz hastalığın yayılmasında önemli bir faktör olduğu da belirtilmelidir. Dolayısıyla bu makalede; Bolu sancağında, Balkan Savaşlarından Birinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadarki dönemde (1912-1918), frenginin etkileri ve hastalığa karşı alınan tedbirler incelenmiştir.

Abstract

Syphilis, which is a venereal disease, was quite commonin Bolu sanjak throughout Balkan Wars. The statements of AhmetŞerif, an author in Tanin newspaper in Bolu, confirm this unfortu nate happening. Kastamonu province, Bolu sanjak was screened forthe syphilis disease between March and October 1914. The reportof Mehmet Suat, the head of the board of health who worked in thefield, gives us significant information about the activities of trav eler doctors and hospitals during these harsh times. At the end ofthe medical screening, which included more than 400.000 villag ers, kinin and medications were delivered to the villagers, and chil dren were vaccinated against smallpox. On the other hand, thou sands of patients with the syphilis disease were cured at hospitals.A regulation to be executed in Kastamonu province and Bolu sanjakwas prepared for fighting with syphilis which continued during the First World War. There was a serious increase inthe number of patients when the discharged andcaptive soldiers had come back home, Bolu san jak. It should be noted that the ignorance of thepublic about the disease during the Balkan Warsand the First World War was a significant factor that affected the spreading of the disease. Thepurpose of this article is to analyze the effects ofsyphilis in Bolu sanjak throughout Balkan Wars,until the end of the First World War (1912-1918),and the precautions of the authorities againstthe disease.