OSMANLI-HABSBURG HUDÛD TAHDÎDİNE BİR ÖRNEK:ZİŞTOVİ SONRASI BOSNA HUDÛDUNUN TAFSİLATI(27 ARALIK 1795)

AN EXAMPLE OF THE OTTOMAN-HABSBURG BORDER JURISTICTION: THE DETAILS OF THE BOSNIAN BORDER AFTER THE SISTOVA (27 DECEMBER 1795)

Özet

Osmanlı ve Habsburg siyasi güçleri arasında XVIII. yüzyıldaki üçüncü mücadele olan 1787-1791Osmanlı-Avusturya Savaşı, 4 Ağustos 1791 tarihinde Bulgaristan’ın Ziştovi kasabasında imzalananantlaşma ile son bulmuştur. Ziştovi antlaşması, Bosna ve Hırvat topraklarındaki Osmanlı Habsburg hudutlarını tafsilatlı olarak belirtmediği için aynı tarihte bir ek antlaşma dahaimzalanmıştır. Ziştovi’de imzalanan iki antlaşma metnindeki hudut ile kararların fiiliyatadökülmesi için bir tahdîd-i hudûd komisyonu oluşturulmuş; komisyon çalışmalarını dört yıl sonra,27 Aralık 1795 yılında tamamlayabilmiştir. Komisyon’un belirlediği Bosna hudutlarının tafsilatlıyön tariflerini belirten bir metin kaleme alınmış, bu resmi belge Osmanlı arşiv kayıtlarınageçmiştir. 1795 tarihli “Ziştovi sonrası Bosna Hudûdunun tafsilatı” isimli bu belge bağlamında,Habsburg Monarşisi Hırvat coğrafyasında Dvor, Drežnik, Cetingrad, Petrovo Selo, Lapac, Srb,Boričevac, Dobroselo, Doljane, Kupirovo, Osredci, Suvaja ve Tiškovac yerleşimlerini kazanırken;Osmanlı İmparatorluğu Bosna coğrafyasında Bosanska Nova, Bosanska Gradiška ve BosanskaDubica'yı elde etmiştir. Bu hudut, günümüzdeki Hırvatistan ve Bosna-Hersek ülkeleri arasındageçerli olan sınırın temelini oluşturmuştur. Bu çalışmada 1795 tarihli “Ziştovi Sonrası BosnaHudûdunun Tafsilatı” isimli belge incelenmiştir. Belge bağlamında Bosna sınırının düzenlemesitüm ayrıntıları ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmada Osmanlı arşiv belgeleri ve alanyazını ile ilgili eserlerin yanı sıra Hırvatça, Almanca, İngilizce yayımlanmış eserlere başvurulmuş;nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır.

Abstract

The Ottoman-Austrian War of 1787-1791, the third struggle between the Ottoman and Habsburgpolitical forces in the 18th century, ended with the treaty signed in the Bulgarian town of Sistovaon August 4, 1791. An additional treaty was signed on the same date as the Sistova treaty did notspecify the Ottoman-Habsburg borders in Bosnia and Croatian territory. A committee to define theborders was established to translate the decisions with the borders in the two treaty texts signed inSistova; The commission was able to complete its work four years later, on 27 December 1795. Atext stating the detailed directions of the Bosnian borders determined by the Commission waswritten and this official document was recorded in the Ottoman archive records. In the context ofthis document titled “The details of Bosnian Border after Sistova” in 1795, the Habsburg Monarchywon the settlements of Dvor, Drežnik, Cetingrad, Petrovo Selo, Lapac, Srb, Boričevac, Dobroselo,Doljane, Kupirovo, Osredci, Suvaja and Tiškovac in the Croatian geography whereas the Ottoman Empire obtained Bosanska Nova, Bosanska Gradiška and Bosanska Dubica in Bosnia geography.This border has formed the basis of the current border between Croatia and Bosnia andHerzegovina. In this study, the document titled “Post- Sistova Bosnian Border” was examined. Inthe context of the document, the arrangement of the Bosnian border was tried to be revealed in allits details. In the research, in addition to works related to Ottoman archival documents andliterature, works published in Croatian, German and English were used. Content analysis, one ofthe qualitative research methods, was used.